Cumhurbaşkanı Erhürman tarafından açıklanana kadar inanmamıştım doğrusu… BM Genel Sekreteri Guterres, Haziran sonrasında “yeni bir girişim” yapmaya hazırlanıyormuş…
Buna ilişkin ilk haberler, Kıbrıslı Rum lider Hritodulidis’in Guterres ile 18 Mart’ta Brüksel’de görüşmesinden sonra yayınlanmaya başlamıştı. Mart’tan bu yana bir ay kadar bir süre geçtikten sonra KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman da, Antalya’da BM Genel Sekreter Yardımcısı DiCarlo ile görüştükten sonra, Temmuz ayında “yeni bir inisiyatif” alınacağından söz etmeye başladı.
Demek ki durum ciddi! Guterres giderayak yeni bir deneme yapacak…
Erhürman, bunun kamuoyuna yansıdığı gibi yeni bir plan anlamına gelmediğini, daha çok Genel Sekreter’in “ben yeniden doğrudan müdahil oluyorum ve bu konuda ciddi biçimde çalışmaya hazırım” mesajı olarak okunması gerektiğini söyledi. Erhürman, artık Guterres’in vurguladığı gibi “bu kez farklı olacak” anlayışıyla hareket edilmesi gerektiğini de belirterek bu tür bir inisiyatifin nereye evrileceğinin ise zaman içinde görüleceğini kaydetti.
Gerek Erhürman gerekse Hristodulidis, bu yeni inisiyatifi kendilerine göre şekillendirmeye çalışacaklardır. Hristodulidis “Crans Montana’da kaldığı yerden başlayalım; zaten Guterres tarafından hazırlanan bir çerçeve de hazırda bekliyor” diyecektir. Erhürman ise, “bu kez farklı olmalı, üstelik farklı olması gerektiğini bizzat Guterres söyledi” diyerek itiraz edecek ve dört maddelik metodoloji önerisini ile güven yaratıcı önlemlere öncelik verilmesini talep edecektir.
Belli ki Guterres yeni bir inisiyatif alsa da almasa da taraflar aynı noktalarda patinaj yapmaya devam edecek. Bu durumda, yeni sürecin eskilerden farklı olmasını sağlayabilecek ve “gerçekten yeni” olacak girişimlere ihtiyaç olacaktır.
Bu farklılığı tek başına Guterres sağlayamaz… Bunu ancak ve ancak iki tarafın müttefikleri yapabilir.
Türkiye, Avrupa ile ilişkilerini geliştirmeye mecburdur. Amerika, aralarındaki bütün sorunlara karşın Türkiye’ya baskı yapabilecek araçlara sahiptir. Bu iki unsur Türkiye’ye baskı uygularsa süreç eskisinden farklı olabilir.
Yetmeyecektir! Rum-Yunan tarafının yeni sayılabilecek bir tutum alabilmesi için onların da baskı altına alınması gerekir. Rum tarafı geniş bir “müteffik ağı” oluşturdu ama İsrail’i saymazsak bu ağın en kıymetli parçaları Avrupa Birliği, İngiltere ve ABD’dir. Bunların Türkiye gibi Rum-Yunan tarafını da baskı altına alması gerekecek.
Türk ve Rum-Yunan tarafları anlaşma isteseler baskıya gerek kalmazdı ama ortada böyle bir gönüllük olmadığına göre baskı yapılması durumu değiştirecek en önemli faktör olacaktır. Olacaktır veya olmayacaktır!
Bu baskıyı yapabilecekler olanlar bellidir. Farkı sağlaması gerekenler de onlardır!
Guterres girişimini yapacaksa onların desteğini alsa iyi olacaktır!