Bu cümleler, Dünya Bankası’nın Kıbrıs Türk ekonomisini izleme raporundan alınmıştır.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Bilinmeyen bir şey değildir ama olsun… Yabancı kaynaklı bir raporda yer almaları da önemlidir. Biz söylediğimizde “uzman değiliz”, “politik amaçlarımız var” veya “memur olamadık diye intikam alıyoruz” gibi gerekçelerle duymazdan görmezden geliniyor ama KKTC, bırakınız başka sorunlarını, “tüketici bir güç” olarak Kıbrıs Türk halkının ürettiklerinin çok büyük bir bölümünü tüketen önemli bir sorundur. Rakamlar bunu açıkça ortaya koyuyor.

“Haksızlık etme” diyebilecek misiniz bilmiyorum ama gerçekten hiçbir şey üretmemekle kalmıyor, başkalarının üretim kapasitesini de yok etmeye çalışıyor. Ticaretten turizme, inşaattan tarıma kadar birçok sektörden feryatlar yükseliyor. Bunların bazıları devletin kendilerini korumasını istiyor ama çoğu, devletin önlerine çıkardığı engelleri aşmaya çalışmaktan yorulduklarını ifade ediyorlar.

Kamu yönetimi aracılığı ile sürdürülen soygun o kadar aleni bir hal almıştır ki işe gitmeden maaş alanlar ile ilgili konuşmak veya yazmak moda olmuştur. Yüzlerce ve hatta binlerce kamu görevlisinin kendi işlerini yürütmeye devam ederken kamudan maaş çektiğinden söz ediliyor ama hiçbir yetkili veya yetkili olma adayı bu soruna ilgi göstermiyor.

Yaşanan bu acı gerçeğe karşın, halkın yaşadığı ekonomik sıkıntılar Rum tarafının sektörlerimize yönelik saldırıları, Türk Lirası’nın kötü yönetilmesinden kaynaklanan sorunlar veya bölgemizde hiç bitmeyen savaşlar ile izah edilmek isteniyor. Bize, “yapacak bir şey yok” dedirtmeye çalışıyorlar ama Dünya Bankası Kıbrıs Türk ekonomisi izleme raporu yapılması gereken ilk işin kamu harcamalarını disiplin altına almak olduğunu kanıtlarıyla birlikte gözümüze soktu… Bir kez daha!

Kamu yönetimi, bütün ürettiğimiz değerlerin %35’ini yutuyor… Biz üretiyoruz onlar yiyorlar!

Kuzey Kıbrıs’ta kamu yönetimi ve çalışanları, geriya kalan bütün insanları ve kurumları kendilerine hizmet etmek için yaratılmış görüyorlar. Yetkililer veya yetkili olmak için bizden oy isteyenler de “bu yiyiciler tayfasının bir elemanı” olmak için yarışıyorlar. Biz de ölü gözünden yaş bekler gibi kamudan kendi kendini düzeltmesini bekleyip duruyoruz.

The post BİZİ BATIRAN KAMU YÖNETİMİDİR! first appeared on Ve Kıbrıs.

Yolsuzluğa bilerek vurgu yapıyorum… Normal koşullarda da rüşvet vermeden iş yapamaz olduk. Bu nedenle rüşvet ile yolsuzluk her zaman ilişkili olmayabilir ama bu olayda öyle olmadığı izlenimi var. 40 asgari ücret tutarındaki ceza bir asgari ücrete indiriliyorsa bunu sadece rüşvet ile sağlayamazsınız. Ceza kesme ve indirme konusunda yetkili olan birilerin karar vermesi, imza atması, karar metni veya tutanak hazırlaması da gerekir. Bunları kimin yaptığını bulmak bana rüşvet olayını tespit etmekten de kolay görünüyor.

400 işçiye izin verme karşılığında 50 bin sterlin gibi bir meblağ ödeniyorsa, ödeyeni, neden ödediğini, bu izni verenlerin bu rüşvetten pay alıp almadığını saptamak da zor olmasa gerekir.

Bu durumda olay neden tek bir kişi etrafında dönüyor veya döndürülüyor?

Rüşvet aldığı iddiası ile soruşturulan kişi, görevden atandığı şekilde alındı. Üçlü kararnamede ilgili bakan olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sadık Gardiyanoğlu, Başbakan Ünal Üstel ve Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın imzaları var. Özellikle özel kalem müdürlerinin bakanların inisiyatifi ile atandığını biliyoruz. Muhalefet partileri, üçlü kararnamede imzası olanların sorumluluğuna dikkat çektikleri halde, rüşvete konu olan işlemleri yapan diğer kamu görevlilerinin durumunu ve özel kalem müdürünün her durumda ilk amiri olan ilgili bakanın tutumunu sorgulamakta çekinceli davranıyorlar galiba… Neden böyle olduğunu çok merak ediyorum!

Normal ülkelerden söz etmeyeceğim… Oralarda böyle bir skandal, bir kişinin üç günde bir mahkemeye çıkarılarak tutukluluğunun uzatılması ile sınırlı kalmazdı. İlgili olabilecek herkes sıraya dizilir, haklarında soruşturma yapılırken basın-yayın organları da olan-bitenin peşine düşerdi.

Oraları geçtim ama Kuzey Kıbrıs’ta ilaç yolsuzluğu denen olayda yüzlerce kişinin karakollarda sorgulandığını, kelepçelenip mahkemeye çıkarıldığını es geçemeyeceğim. Bir yanda onlar, diğer yanda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndaki izin süreçlerinde yaşanan rüşvet ve yolsuzluk olayının tek bir kişinin sırtına yıkılması var. Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu!

Neyse! Olayın geldiği bu aşamada muhalefetten ve basından beklentimiz hem bu rüşvet olayının perde gerisini aydınlatmaya çalışmaları, sistemin nasıl çalıştığını öğrenerek kamuoyunu bilgilendirmeleri; hem de bu soruşturmanın neden bu kadar “kısır kaldığının” peşine düşmeleridir.

Yıllardan beri devam eden yabancı işçi getirme süreçlerine rüşvet bulaştırmanın Oğuz Köse’nin göreve gelir gelmez keşfettiği bir olay olduğuna bir türlü inanasım gelmiyor. Soruşturmanın neden “kısır kaldığının” yanıtını aramaya çıkarsak daha büyük bir rüşvet çarkının içine düşmüş olacağız sanırım.

İşte o zaman KKTC bürokrasisinin çürümüşlüğü daha net olarak görülmüş de olacaktır.

The post RÜŞVETİ ALAN MAHKEMEDE! İŞİ YAPANLAR NEREDE? first appeared on Ve Kıbrıs.

Bu başarıyı, ada üzerindeki sulak alanları düzenli olarak ilaçlamak ve anofel sineklerinin üreme alanlarını ya yok ederek ya da kontrol altına alarak gerçekleştirmiştir.

Şimdiki zamanda sulak alanların biyolojik çeşitlilik bakımından önemi anlaşılmış olsa da o günlerden dilimize yerleşmiş bir söz vardır: Sivrisinekleri tek tek yok edemezsiniz, bataklığı kurutmanız gerekir!

Yolsuzluk ortamının sulak alanlar kadar işe yaradığını veya “insani çeşitlilik” sağladığını düşünmüyorsak eğer, yolsuzlukları ortadan kaldırmak için yolsuzluk ortamını yok etmeyi düşünmemiz gerekiyor.

Şu anda tutuklu bulunan polislerimiz sahte diploma edinmekle ne gibi kazançlar sağlamışlardır? Bu diplomalar terfi almalarında işe yaradı mı, yaramadı mı? Polislerin mesleki yeterliliklerinden çok biriktirdikleri diplomalarla terfi ettikleri bir düzen varsa bunun yolsuzluk kaynağı olarak işaretlenmesi gerekir.

Aynı yaklaşım diğer kamu görevleri için de geçerlidir. Barem içi artış alarak gelirlerini artırdıklarını biliyoruz. Yaptıkları işle ilgili bile olmayan bir alandan aldıkları bir sertifika veya diploma onlara niye kazanç olarak geri dönüyor ki? Vergi verenler onların diplomalarına karşılık ödeme yapmaya zorlanamazlar; vergi verenler hizmeti ödüllendirmelidir!

Yolsuzluk sadece bunlarla sınırlı değildir. Gündemimizde ihale yolsuzlukları; kamu görevine girmek konusunda yaşanan yolsuzluklar gibi daha onlarca çeşit yolsuzluk vardır. Bunların kaynağında da hak etmeden menfaat sağlamak olmalıdır.

Özel sektör işletmelerinde hak etmeden menfaat sağlamayı bir kenara bırakın, hak edilmiş menfaatleri elde etmek bile oldukça zor olduğuna göre yolsuzlukların kaynağını kamuda aramak gerekiyor. Bal tutan parmağını yalar kuralı çatır çatır işliyor; işletiliyor!

Zaman kaybetmeden kamu yönetiminin verimliliğine odaklanmak ve verimliliği ödüllendiren bir düzen kurmayı kolaylaştıracak olması bakımından başka ülke örneklerini incelemeye başlamak gerekir. Kamunun ciddi şekilde küçültülmesi, gereksiz bütün işlerden arındırılması ve ancak zorunlu olan hizmetleri yerine getirmekle görevlendirilmesi, gereksiz bataklıkların kurutulması gibi bir işlev görecektir.

Mehmet Aziz ile onur duyan sadece bizim aile değildir; kime söz etseniz gururlanıyor. Ama aradan uzun yıllar geçti… Aziz ile gururlanmakla yetinemeyiz. Yeni Azizler yaratmak, bataklıkları kuruttuğumuz gibi yolsuzluk kaynaklarını da kurutmak zorundayız. Polis, yolsuzlukları ve suçluları ortaya çıkarmak, yargıçlar zanlıları yargılamakla ilgilenirken siyasi elitler yolsuzluklara neden olan kaynakları kurutmanın yollarını bulmak zorundadırlar. Aksi takdirde Aziz’i hatırlamak veya hatırlatmak yetmeyecek, Kıbrıslı Türk olmakla gururlanmak yerine utanmak durumunda kalacağız!

The post YOLSUZLUK ORTAMI: BATAKLIĞI KURUTMADAN MALARYADAN KURTULAMAZSINIZ! first appeared on Ve Kıbrıs.

Kıbrıs işlerinin koordinasyonunu üstlenen Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın kişiliği ve çalışma yöntemleri nedeniyle “eskisine göre daha istikrarlı ve planlı hareket edileceği” de söylenebilir. Yılmaz’ın KKTC’ye yaptığı ziyarete ve söylediklerine bakarak bu da söylenebilir sanıyorum. Yılmaz, uygulama aşamasındaki projeleri yerinde gözlemlemeye çalışırken KKTC muhalefetine ve hatta Rum tarafında çatan konuşmalar yapmaktan da uzak durdu. “Biz işimize bakalım” der gibiydi. En azından şimdilik!

Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs için bir gereklilik olan “büyük projeleri” üstlenmesi veya bu tip projelere finansman, bilgi veya teknik destek sağlaması çok büyük bir olanaktır. Bu olanak olmasa, bu tür projelerin bir hayal olmaktan öteye geçemeyeceği de aşikardır.

Ne var ki, bu gibi projeler, toplumsal kalkınma için bir gereklilik olsalar bile yeterli değillerdir. Bunların umulan yararı üretebilmeleri için daha küçük ölçekteki yatırımlarla ve organizasyonlarla desteklenmeleri gerekir:

• Kurak bir ovaya su ulaştırmak tarımsal üretimi artırmak için bir zorunluluktur ama bu suyu toprak ile buluşturup işleyecek işletmeler olmazsa tarımsal üretimin artmasını bekleyemezsiniz. Adaya Türkiye’den su taşınmıştır ama bu sudan umulan yarar tam anlamı ile elde edilememiştir.
• Bir bölgeye elektrik taşıyabilirsiniz ama bu elektriği günün koşullarına uygun bir teknik ve organizasyon ile dağıtmazsanız tüketicileri elektrikle buluşturmuş sayılmazsınız. Türkiye’den kablo ile elektrik gelse bile bunun dağıtımında yaşanacak yetersizlikler olacağı şimdiden söylenebilir.
• Türkiye’nin çeşitli yerlerine yapılanlar gibi havaalanları yaparsınız ama gidip-gelecek yolcu yoksa bu alanları çürümekten kurtaramazsınız. Ercan zaten bizim vergilerimizle ve 10 yılda yenilenmiş olacaktır ama bu bile adaya gelen turist sayısını artırmayacak ve Kuzey Kıbrıs turist akışı bakımından Güney’e bağımlı olmaya devam edecektir.

Daha fazlasını saymaya herhalde gerek yoktur…

Bu arada KKTC Hükümeti sözcüleri, Türkiye tarafından yapılacak olan büyük yatırımların propagandasını yapmaya Yılmaz’dan daha fazla önem verdiler… Konuştular da konuştular… Konuştular ama bu büyük yatırımların yarara dönüşmesi için kendilerinin ne gibi çabalar ortaya koyacaklarından hiç söz etmediler…

• Deprem vergisi koyduktan iki ay sonra KDV sıfırlaması yapmak gibi ayak oyunların vazgeçip geçmeyeceklerini, ellerinde bulunan tek araç olan vergide istikrar sağlamayı düşünüp düşünmediklerini açıklamadılar.
• Toplandıkları vergiler personel harcamalarını karşılamadığı halde seçim sonrasında biraz daha istihdam yapmaya hazırlandıklarını söyleyerek oy toplamaya çalışıyorlar ama sağlık ve eğitim gibi kamusal hizmetleri nasıl yürütmeyi düşündüklerini anlatmıyorlar.
• Türkiye’nin yaptığı yolları idame ettirmeyi, bu yollara bağlanan tali yolların bağlantılarını iyileştirmeleri gerektiğini zaten umursamıyorlar!

Başbakan Üstel ve bakanlarından asıl duymak istediklerimiz bunlardır ama onlar bu toplara hiç girmiyorlar. Kendi işlerini Türkiye’den gelecek ekipleri karşılama ve ağırlama olarak mı belirlediler? KKTC’yi acaba böyle mi yaşatacaklar?

Bunları bile açıklamıyorlar; açıklayamıyorlar!

The post KKTC HÜKÜMETLERİNİN YAPACAĞI ŞEYLERİ AÇIKLAMIYORLAR! first appeared on Ve Kıbrıs.

En önemli sorun, işe yaramaz kamu yönetimidir. Kamu yönetimi hem işe yaramazdır; hem de bütün kaynaklarımızı tüketmektedir.

İthalatımızın büyük bir çoğunluğunu Türkiye’den yapmaktayız. Türkiye’de dolaşımda olan emtianın burada da dolaşımda olmasının hiçbir sakıncası yoktur. Bu ithalatı serbestleştirsek, bundan zarar görmesi muhtemel üreticilerimizi de üretim aşamasında desteklesek, gümrüklere bile gerek kalmayacaktır. Bugün, en büyük gelir gibi görünen gümrükler, hem pahalılığın en önemli kaynağı, hem de çok önemli bir giderdir. Daha bugün yeni memurlar alınması talep edilmektedir.

Bugünlerde belediyelerin birleştirilmesi konuşulmaktadır. Ortada, “belediyelerin batmış olduğu” iddiasından başka herhangi bir gerekçe yoktur. Belediye reformu yapmaya çalışanlar da biliyorlar ki bu batmanın sebebi, belediyelerin gereksiz harcamalarıdır. Mevcut yasal düzen içinde personel istihdamı yapamayan belediyelerin hepsi de bir “yancı şirket” kurmuş ve alabildikleri kadar personel almışlardır. Belediye personeline yaptıramadıkları hizmetleri, yarım-yamalak da olsa bu insanlara yaptırmaya çalışmaktadırlar.

Başbakan Üstel, kamu ile özel sektör maaşlarını yakınlaştırmayı amaçlayan 2011 yılına ait bir yasayı, aynen sendikacılar gibi “göç yasası” olarak nitelemekte ve bu tarihten sonra kamu görevine girenlerin maaşlarını yükseltme söz vermektedir.

Daha da önemlisi vardır: Bugünkü Gıynık yayınlarından öğreniyoruz ki, kamunun yaptığı ihaleler içinde en büyük kalemi “temizlik” oluşturmaktadır. Devlet, dairelerini personel ile doldurmakla kalmıyor, temizlik ve güvenlik başta olmak üzere yapılması gereken işler için “hizmet” de almaktadır. Kamu görevlilerine hizmet için “hizmet” alımı…

Eh, bunun bir de kliması, elektriği, sobası, kırtasiyesi, benzini, kahvesi ve çayı yok mu?

Devlet, yaratılabilen bütün kaynağı kendi önüne çekmekte ve verimsiz, hiçbir işe yaramayacak şekilde harcamaktadır.

Kıbrıs Türk halkının, Rum tarafını herhangi bir çözüme zorlayacak gücü derleyememesinin nedeni budur… Kıbrıslı Türk gençleri spor ambargosu altında ezilirken, başarılı sporcuların devlet desteğinden mahrum kalmasının nedeni de burada aranmalıdır. Devlet okullarındaki çöküşün, hastanelerde doktor ve ilaç bulunamamasının nedenini sorduğumuzda “para yok” demiyorlar mı?

KKTC’de insanca bir yaşam süremememizin tek nedeni işte budur: Para yok! Çünkü parayı yutan bir devle birlikte yaşıyoruz. KKTC devleti, hiçbir işe yaramasa da yarattığımız bütün kaynağı öğütmekte ustalaşmıştır.

Ne olur, başlığımı da yanlış okumayın: “Devletin yükünden” değil, “devlet yükünden” söz ediyorum. Her devletin halkının sırtına binen bir yükü vardır. Bizimki artık haddini aşmıştır.

The post “DEVLET YÜKÜ” ARTIYOR; ARTACAK! first appeared on Ve Kıbrıs.

Kış aylarında vaka sayılarının yükseleceği ikazları yapılıyor ve buna karşı aşılamanın tamamlanması gerektiği üzerinde zaten duruluyordu; korktuğumuz başımıza geldi.

Bir tehlikenin farkındaysanız ona karşı karşı önlem almak sorumluluğunuz da ortaya çıkıyor. Kovid-19 vakalarının artabileceği uyarısı yapanların, aşılamayı hızlandırmak ve hastaların tedavisi için gerekli olan sağlık kapasitesini artırmak çalışması yapması da gerekiyordu.

KAMU YÖNETİMİ NE YAPTI?

Oysa KKTC’de böyle kaygılara yer yoktur; deprasyondan hoşlanmıyoruz! Herşey olacağına varır!

Nitekim öyle oldu ve biz yeniden başa dönmüş gibiyiz. Kovid-19 vakalarında artış başlayalı beri okulları kapatmaktan, ülkeye girişleri yasaklamaktan başka şey konuşulmuyor. Bir de sağlık kapasitemiz yetmeyecek diye korkudan titremeye başladık!

Son günlerde aşılama ile ilgili yayınlar da oldukça komik. Kamu otoritesi, kendisi dışındaki işletmeleri aşısızlara kapatıyor. Kendi personelinin aşılanması konusunda neler yaptığını gizleyen kamu otoritesi, KKTC ekonomisi içinde önemli bir yer tutan eğlence mekanlarını kapatmak veya karsız hale düşürmek için gerekçe arıyor. Benzer bir uygulama turist girişleri konusunda da yaşanıyor. Turizm ile geçinen bütün ülkeler nasıl turist alabileceklerini hesaplarken, KKTC tek bir havaalanını yönetmekten acizdir ve yolcu girişlerini azaltmanın yollarını bulmak peşine düşmüştür.

Sağlık kapasitesi konusunda da gerekli önlemler alınmamıştır. Yatak varsa hemşire ve doktor yoktur. Personel varsa bina ve yatak bulunamayacaktır!

Kesin olan şudur: Salgının başlamasından bu yana 20 aylık süre geçmiş olmasına karşın kamu otoritesi hiçbir önlem almamıştır. Ne aşılanmayı teşvik edebilmiş, ne de sağlık kapasitesini artırabilmiştir!

İŞE YARAMAZ KAMU YÖNETİMİ

İşe yaramadıklarını söylediğiniz zaman kızıyorlar. Bu söylemi “memur düşmanlığı” olarak yorumluyorlar…

Elbette öyledir! İşe yaramaz bir memur cumhuriyeti haline gelirseniz “memur düşmanlığı” da olacaktır tabii…

Abuk-sabuk çabaları kimse bize “hizmet” diye satmaya kalkmasın. KKTC kamu yönetimi bütün kaynakları tükettiği yetmezmiş gibi herhangi bir hizmet de üretmemektedir. Yolu devlet dairelerine düşen herkes bunun farkındadır. Ortada ne sağlık kurumu kalmıştır, ne de okul! Ortada ne yol vardır, ne de çevre temizliği. Ortada ne kayıt kalmıştır, ne de kuyut! Herkes kendi işini kendi görmekte; bu arada kamu görevlilerinin elinden nasıl kurtulabileceğinin hesabını yapmaktadır.

Bu kamu yönetimi altında KKTC tam bir cangıla dönüşmüştür. Geçerli olan orman yasalarıdır. Ne hukuk vardır, ne de guguk!

SEÇİM VAATLERİ NELERDİR?

Sadece 20 aylık salgın döneminde yaşadıklarımız, 23 Ocak’ta yapılacak olan seçimlere doğru neler konuşmamız gerektiğini açıkça göstermektedir. Biz bu seçimlerde KKTC devletini işlevsel hale getirip getiremeyeceğimizi konuşmak zorundayız.

Konuşmaya başladılar zaten… Siyasi parti liderleri ve muhtemel milletvekili adayları bize neleri layık gördüklerini anlatıp duruyorlar. Hepsi de güzel şeyler… Ama bu vaatlerin nasıl yerine getirilebileceğine dair gerçekçi bir programa henüz daha rastlamadık doğrusu… Hayatımızı güzelleştirmekten söz ediyorlar da bunu nasıl yapabileceklerini anlatmaya yanaşmıyorlar.

Yıllardan beri anlatmaya çalıştığımız şudur: KKTC’yi işlevsiz hale getiren, kaynaklarını sorumsuzca tüketen kamu yönetiminin kendisidir. Kamu yönetiminin kaynak kullanımı yanlıştır; maaş dağıtmaktan başka bir iş yapılmamaktadır. Değiştirilmesi gereken şey de işte budur. Salgın günlerinin ortaya yeniden çıkardığı gerçek de budur zaten. KKTC devleti maaş dağıtmaktan fırsat bulup Kovid-19 virüsü ile mücadele edememiştir.

Elbette siyasiler de bunu görmektedir. Gördüklerini bizden saklamaya çalışmadıkları zaman işler yoluna girmeye başlayacaktır.

The post YENİDEN BAŞA DÖNDÜK İŞTE! first appeared on Ve Kıbrıs.

Bir kamu arazisini konut yapmak için kiralamak doğal bitki örtüsüne zarar vermiştir. 40 kadar kişinin, piyasa koşullarında milyonlarca sterling değeri olan bir araziye konut yapma imtiyazı elde etmesi, bir apartman dairesi için bile 15-20 bin sterlin arazi bedeli ödemek zorunda kalan yurttaşlara yapılmış büyük bir haksızlık olmuştur.

Kiralama kararının samimiyetle iptal edildiğini ve geriye dönüşünün olmayacağını düşünsek bile ortada bir ENKAZ vardır: Onlarca dönüm arazi traşlanmış ve bitki örtüsü yok edilmiştir. Yerine konulması çaba, para ve zaman gerektirmektedir. Bazı yurttaşlar tarafından oluşturulan bir şirket, arazideki çalışmalar için yüklü bir miktarda para harcamış olmalıdır. Yurttaşların kamu yönetimine olan güveni bir kez daha sarsılmış, KKTC’nin düzgün bir yapı olmadığı kanaati biraz daha pekişmiştir. Partizanlık ve hukuksuzluk çok yönlü bir yıkıma neden olmuştur.

Bu enkazı kim ve nasıl kaldıracaktır? Zarar-ziyanlar nasıl yerine konacak, nasıl tazmin edilecektir?

HUKUK GEREKLİDİR

Hatırlayınız, yapılan araştırmalar, yurttaşların tam bir yolsuzluk ortamında yaşandığımıza inandıklarını göstermektedir. Bu inanç, KKTC’nin bir “yolsuzluklar ve soygın devleti” olduğu anlayışını beslemektedir.

Siyasiler bir kararın altına imza atmadan önce, bu kararın toplum vicdanında yaratacağı etkileri değerlendirmeyi ve tepkilere neden olacak hiçbir kararın altına imza atmamayı öğrenmelidirler. Sonuçta, attıkları imzanın arkasında durmayı da denemek zorundadırlar.

Atılan hem imzanın, alınan her kararın hukuki bir sonucu olmak zorundadır: Yanlış karar alanlar kimlerse, bedelini de mutlaka ödemelidirler. Bu bedel siyasi olabileceği gibi, hukuki de olmak zorundadır. Bu gibi olumsuz olayları, yurttaşlarımızın hak eşitliğini sağlamak ve hukukun üstünlüğünü yerleştirmek bakımından değerlendirirsek, yaşadığımız toplumsal kayıbı yerine koyabileceğiz demektir.

BEDEL ÖDEMEDEN OLMUYOR

Yaşadıklarımız göstermiştir ki yaptıklarımızın hesabını vermeden, aldığımız kararların veya tavırların bedelini ödemeden veya ödülünü almadan toplumsal ve siyasal yaşamımızın kalitesini yükseltemeyeceğiz.

Yasalar ne der bilmiyorum ama Girne’de yaşanan yıkımın bedelini bu yanlış kararı verenlerin ödemesi, gelecekte benzer kararların kolaylıkla verilmesini ve kamuoyu tepki gösterdiği zaman yeni bir popülizm fırsatı yakalamışcasına “iptal ettik” diyerek sorumluluktan kurtulmalarını önleyecektir.

Yaşadığımız olay sadece bir örnektir… Her yanlış kararın, yurttaşları zarara uğratan her hareketin mutlaka bir bedeli olmalıdır. Bu bedeli de kararı alanlar ve uygulayanlar ödemelidir.

Artık iyice belli oldu sanırım: Yanlış, hukuksuz ve adaletsiz kararların bedeli ödettirilmeden kamu yönetimini düzeltmek mümkün olmayacaktır.

En iyi “kamu reformu” da işte bu olacaktır!

The post ANLAŞILDI; BEDEL ÖDEMEDEN OLMAYACAK! first appeared on Ve Kıbrıs.

Bizde de öyledir… Binlerce insan yoksulluğun pençesine düşmüştür. Onbinlerce insana ekmek kapısı olan işletmeler artık can çekişmektedir. Esnafın pek çoğu dükkanını bir daha açamayacak. Salgın sonrasında bazı meslekler artık olmayacak. Yeni beceriler edinmek ve yeni işler yapmak zorunda kalacak binlerce insanımız olacak.

Ama biz hala daha görmüyoruz, duymuyoruz ve konuşmuyoruz. Hala daha, salgın bir gün sona erecek ve hayat Mart-2020’de kaldığı yerden devam edecek sanıyoruz.

SALGIN HERŞEYİ YIKACAK

Salgın süreci bir yıldan beri devam ediyor…

Bu sürecin ilk haftalarını KAPALI olarak geçirmek, korunmak ve düşmanı daha iyi tanımak için bir zorunluluktu. Sürekli olarak saklanamazsınız ama! Düşmanı yenmek için savaşmak zorundasınız. Kıbrıslı Türkler ise “biz sığınakta bekleylim, başkaları gelsin düşmanı yensin” arayışındadır.

Şimdi de aklımızı aşıya taktık: Türkiye yüzbinlerce doz aşı verecek, Covid-19 tehlikesi böylece sona erecek ve biz de eski günlerimize dönmüş olacağız.

Olmayacak! Herkes aynı şeyi söylüyor ama biz anlamamakta direniyoruz: Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak!

Dijitalleşme artacak: Bu demektir ki, yüzyüze gerçekleştirdiğimiz bazı işlerin potansiyeli düşecek. O işlerde daha az insan çalışacak.

KKTC’nin gelirlerinin esasını oluşturan turizm ve yükseköğretim şekil değiştirecek: Nasıl olacağını şimdiden keşfedip uygun önlemleri alamazsak sektörlerimiz batacak ve geriye sadece yıkıntıları kalacak.

Tarım ürünleri pahalılanacak ve tarımda teknoloji kullanmak yaygınlaşacak: Modern tekniklerle üretim yapamazsak hiçbir şey satamayacağız. Çiftçiye ve hayvancıya para yetiştirmek imkansız olacak.

Kamu görevlilerinin bugün yapmakta oldukları işler de olmayacak: Devlet gelirleri ister istemez azalacak; kamu görevlileri ödenemez hale gelecek. Devlet, yoksullaşan insanlara bakamaz, yeni iş yaratamaz durumda olacak.

Salgından sonra yeni bir düzene geçmiş olacağız… Aslında o düzeni, salgın süreci ilerlerken oluşturmak gerekiyor. Eğer erken ve etkili bir şekilde aşılanma olanağı bulursak, bu olanağı geçiş sürecini daha iyi yönetmek için değerlendirmek gerekiyor. Aşılanma, eskiye dönmemizi sağlamayacak.

YENİ DÜZENE GEÇİLMELİ

Kendinden öncekilerden etkilenmiş ve kendinden sonraki pek çok filozofu etkilemiş olan Joseph Schumpeter, bu gibi durumları “yaratıcı yıkıcılık” olarak tarif eder. Herşey yıkılacak; bu yıkıntılardan yeni şeyler doğacak!

Bu yeninin ne olduğunu tam olarak bilemiyoruz. Biraz deneme yanılma gibi olacak; muhakeme yeteneği gelişmiş olan, uzak görüşlü ve esnek olabilen toplumlar ve kişiler ayakta kalacak; diğerli yıkıntılar arasında kaybolup gidecek.

Gerek bugünkü Saner hükümeti, gerekse ondan sonra gelecek hükümetler işte bu süreci yönetecek. Yönetecek veya yönetemiyecek!

İşleri zordur ama cesaretsiz davranmak ve gerekli kararları alamamak işlerini kolaylaştırmayacak; çok daha zorlaştıracaktır.

Unutmayın; korkunun ecele faydası yoktur!

The post HALA ANLAŞILMADI GALİBA: SALGIN DEMEK, “YIKIM” DEMEKTİR! first appeared on Ve Kıbrıs.

Bundan alacağımız dersler elbette vardır: Paran varsa öder alırsın. Sağlık sistemin iyi çalışıyorsa aşıyı kısa sürede yapar bitirirsin. Salgını nasıl yönettiğin, kamu yönetiminin bu tür olaylara ne kadar hazır olduğuyla ilgilidir. Bizim gibi “kamu yönetimine sahip olmayan” ülkelerde bu işler biraz zordur!

HASTANE VE AŞI TARTIŞMALARI

Salgının ilk günleride, aşı ve ilaç olmadan virüs ile nasıl mücadele edebileceğimizi tartışıyorduk. Solunum cihazı ve hastane gerekirdi. Solunum cihazlarını özel sektörün ciddi katkıları ile sağladık. Hastaneyi ise yapamadık.

Hala daha tartışıp duruyoruz. Türkiye tarafından yapılan Acil Durum Hastanesi’ni bile devreye koyamadık. Sağlık servislerinde gerekli düzenlemeyi yapamadığımız için bazı hastalar yoğun bakım servislerinde virüse yakalandı ve hayatlarını kaybettiler. Kimse bu konuyu konuşmuyor; kimse hesabını vermeye yanaşmıyor. Bizde durum böyledir; düzelecek de değildir!

Covid-19 salgını ile mücadelede yeni bir aşamadan geçiyoruz. Virüsün bulaşması yaygınlaştı ama aşı da bulundu. İsrail örneğinde olduğu gibi yoğun bir aşılama ile salgının geriletilmesine çalışılıyor. Devletler, hazırlıklı oldukları ölçüde başarılı olacaklar.

Bizim aşı tartışmamız ise aynen hastane tartışması gibi sonuç vermeyecek bir şekilde devam ediyor: Güney’den aşı alır mıyız; almaz mıyız? Avrupa Birliği ile doğrudan temas eder miyiz; etmez miyiz? Türkiye’den gelecek olan Çin aşısı ne oranda yeterli olacak?

Konuşup duruyoruz… Aşı temin etmek için çaba göstermeyen ama durmadan tartışan bir sisteme sahibiz.

Bu arada bir şey oldu; Ercan’a bir ucak indi; 20 bin doz aşı bıraktı ve gitti.

BOŞUNA KONUŞUYORUZ!

Bu uçak bize, susmak ve konuşmamak gerektiği mesajını da iletmiş oldu. Biz ne söylersek söyleyelim, herşey olacağına varacak:

• Avrupa Birliği’nden göstermelik bir miktar aşı gelecek…
• Rum tarafı, “Kuzey Kıbrıs’ta yaşayan yurttaşlarını” aşılamak isterse Güney Kıbrıs’taki aşılama merkezlerine ulaşmanız gerekecek.
• Türkiye, kendi programını yapacak ve bize bu programa uygun miktarlarda aşı gönderecek.

Kuzey Kıbrıs’ta 300 bin kişi kadarız. 200 bin kişinin kısa sürede aşılanması halinde, hem kendi içimizde serbest kalabilir; hem de dıştan gelecek aşılı kişileri kabul etmeye başlayabiliriz. Turizm ve yükseköğretimin devreye girmesi, iflasları ve işsizliği önleyerek ciddi bir rahatlamaya neden olabilir. Ama bizde aşılama sürecini böyle bir raya sokacak kapasite yoktur. Biz “yüksek kapasitemizi” aşı tartışması yaparak harcarken, birileri bizim aşılanmamız için gerekli tedbirleri almış olacaktır!

Zaten bizin daha önemli işlerimiz var: Bu arada, “kendi irademize sahip çıkmaya” veya “kendi kendimizi yönetmeye” dikkat etmemiz gerekiyor!

The post AŞI SORUNUNU, “YÜKSEK TARTIŞMA KAPASİTEMİZ” İLE DEĞERLENDİRİYORUZ YA İŞTE! first appeared on Ve Kıbrıs.

Covid-19 salgını KKTC’nin gerçek yüzünü açığa çıkardı. Kuzey Kıbrıs’ta kamu yönetimi diye bir şey yoktur. Bir soygun vardır: Kamusal kaynaklar, ‘yönetiyoruz’ kisvesi altında yağmalanmaktadır.

Covid-19 virüsüne karşı ne yapabildik?

Hiçbir şey!

Hastane yapamadık. Temaslıları düzgün bir şekilde takip edemiyor, skandallar yaşıyoruz. Yoksulları destekleyemedik. İşletmeleri ve çalışanlarını ayakta tutmak için aldığımız önlemler yetersizdir diye binlerce işletmenin ‘ara verdiği’ bizzat bakan tarafından olağan bir şeymiş gibi açıklanmaktadır. Ülkeyi yönetir gibi yapanların, başlıca gelir kaynağımız olan turizm ve yükseköğretimi nasıl devam ettireceğimiz konusunda en ufak bir fikirleri dahi yoktur. 

OLAYLAR BÜYÜYECEKTİR

Kamu yönetimi salgın karşısında tam bir çöküntü yaşadı. Şimdi yurttaşlara yükleniyoruz. Yurttaşların elindeki son kırıntıları da toplayarak kamu görevlilerinin ödemelerini aksatmamaya çalışıyorlar. Bu arada gerilen sinirler, devlet dairelerinde kavgalara neden oluyor; böylece yurttaşlar suçlu durumuna düşürülüyorlar. Kamu görevlilerinin örgütlü olduğu sendikalar devlet dairelerindeki düzensizliği dile getiren uyarı eylemleri yaptılar. 

Yakında bu tür olay ve eylemlerin yaygınlaşacağına bahse girerim. Uydurma hizmetler ve işler icat ederek insanların elinden olmayan parayı almaya çalışacak, üstelik onları devlet dairesi kapılarında süründürecek ve size sabır göstermelerini bekleyeceksiniz… Sabır gösterenler kadar göstermeyenler veya gösteremeyenler de olacak ve olaylar büyüyecektir!

SİYASİLERİN AYMAZLIĞI

Bu durum karşısında siyasilerin duruşu ise tam bir ‘aymazlık’ örneğidir. 

Şimdi seçim kampanyalarını başlattılar: Bütün adaylar avantajlı ve dezavantajlı oldukları konuları saptadılar; istedikleri konularda konuşuyor, bütün gün biraz daha fazla el sıkmak için dolaşıp duruyorlar. Bu yaptıklarının halkın sorunları ile hiçbir ilgisi yoktur. Gerçek sorunları, görmüyorlar, duymuyorlar, konuşmuyorlar!

KKTC demokrasisi ve düzeni, geldiği aşamda Kıbrıs Türk halkının gerçek sorunları ile ilgilenme kapasitesini kaybetmiştir. Denizlerde meydana gelen olaylarla Türkiye ilgilenmektedir. Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı daha bugün, Türkiye’den elektrik getirilmesi ile nasıl ilgilendiklerini anlatmadı mı? Türkiye’den gelen suyu taşıyan borunun nasıl ve ne zaman tamir edileceğini sorup öğrenmek kabiliyetini bile yitirdik. 

Öyleyse biraz da olsa kamu yönetimi ile ilgilenin artık:

• Yurttaşları devlet dairelerinde süründürmek yerine bu dairelerin en azından bir kısmını kapatmayı düşünmeniz gerekir.
• Bir banka kadar olsun işlemlerinizi digital ortama taşıyamaz mısınız?
• Sigortacılığı özel sektöre devretmeye ne dersiniz? Bırakın insanlar özel sağlık ve emeklilik sigortası ile yaşasınlar; daha iyi hizmet alacakları kesindir.

Daha onlarca örnek verilebilir. Çekin, elinizi yurttaşların yakasından çekin! Hizmet üretemiyorsanız sorun olsun üretmeyin!

ACİL GÖREV

Vazgeçmek istemiyorsanız, biraz olsun iddianız olsun o zaman!

Ortaya çıkın ve bu kamu yönetimi nasıl düzelteceğinizi; yurttaşları biraz da olsa rahatlatmak için neler yapacağınızı anlatın o zaman! 

Kapı kapı dolaşıp oy istediğiniz günlerden geçiyoruz. İşte size siyasete gerçek anlamda anlam katacak bir görev: Kamu yönetimini düzeltmek için ne yapacağınızı saptayın ve oyuna talip olduğunuz yurttaşlara en azından bunun sözünü verin!

The post İŞİNİZ BU: KAMUYU DÜZELTECEKSİNİZ! first appeared on Ve Kıbrıs.