KKTC’de ücret artışını tetikleyen kamu görevlilerinin maaşlarının artmasının yasalar ile garanti altına alınmış olmasıdır. Devlet maaşları artırırken, işletmeleri yönetenler de işletme giderlerini karşılayabilecekleri yeni bir “gelir-gider dengesi” yaratmanın yollarını aramakta ve aslında fiyatlarını maaşlar arttığı için değil, artacağı için düzenlemek ihtiyacı duymaktadırlar.

KKTC’de iki önemli akademisyenin Facebook’taki paylaşımlarını okumanızı öneririm: Engin Kara, yaptığı testlere göre asgari ücret artışlarının enflasyon artışlarını etkilediğine dair bir veri elde edemediğini yazarken Mete Feridun, enflasyonu etkileyen asıl unsurun “ekonomik aktörlerin asgari ücrete ilişkin beklentileri” olduğunu belirtti.

Türkiye’nin kanaat önderi olabilmiş ekonomistlerinden Mahfi Eğilmez de “Ekonomide gidişi belirleyen en önemli etkenlerden birisi beklentilerdir. Rasyonel beklentiler kuramı, beklentilerin ekonomideki ağırlıklı yerini ‘beklentiler, gerçekleşmelerin öncüsüdür’ tespitiyle ortaya koyar. Genellikle beklentilere göre hareket edildiği için beklentiler büyük ölçüde gerçek olur” diye yazmıştır.

Anladığım şudur. Maaş ve ücret artışlarındaki beklentiler gibi, ürün ve hizmet fiyatlarındaki beklentiler de enflasyonun ne olacağının başlıca belirleyicisidir. Nitekim Eğilmez, Türkiye Merkez Bankası’nın Eylül ayında yaptığı son beklenti anketinde, 2025 yılı Eylül ayına kadar enflasyonun %50 olacağı beklentisinin ortaya çıktığını duyurdu ve kendi beklentisini de buna göre şekillendirdi. Türkiye’nin Orta Vadeli Planı’nda 2025 yılında enflasyonun %17,5 olması hedeflenmektedir. Hangisi gerçekleşecek, göreceğiz!

Bu arada, Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısında “aşırı değerlenmiş” halde tutulduğu, bunun devam ettirilemeyeceği ve sonuçta bir “kur patlaması” yaşanacağı beklentisi de gündemdeki yerini korumaktadır. Kur patlaması, ithal ürünlerin TL fiyatlarını bir anda yükseltecektir; beklenti de budur.

KKTC’de enflasyonun ne olacağını tahmin etmeye çalışırken, elbette biz de beklentileri dikkate almak zorundayız. KKTC enflasyonu büyük ölçüde Türkiye’den ithal olduğuna göre, temelde %50’lik bir enflasyonumuz olacak demektir. KKTC’de hayat pahalılığı ödeme sisteminin kaldırılacağı düşünülemeyeceğine göre bizim maaş ve ücretlerimizin artmaya devam edeceğini ve bunun enflasyonist etkileri olacağı da dikkate alınmalıdır. Keza, kur patlamasının ithal ürünlerimizin TL fiyatlarını patlatacağını söylemek de kehanet sayılmamalıdır. Zaten hükümet, elektrik fiyatlarına bugün yaptığı zam ile “beklentilerin yerinde ve gerçekçi olduğunu” bizzat kendisi kanıtlamıştır.

Eğilmez, beklentilerin sonucu nasıl etkilediğini şöyle açıklıyor: “Karar alıcıların, özel kesim kuruluşlarının yöneticilerinin enflasyonda artış olacağını beklediklerini varsayalım. Bu durumda bu yöneticiler, mal ve hizmetleri ucuza satıp zarar etmemek ya da kardan fedakarlık etmemek için bu ürünlerin satış fiyatlarını henüz enflasyon artmaya başlamadan önce artırmaya başlayacaklardır.”

Enflasyonun beklentilere göre şekillendiği, uzun yıllardan süzülerek gelen bir BİLGİDİR.

İşletme yöneticileri, elbette, kendi işletmelerini korumak gayreti içinde olacaklardır. Yükselen fiyatların kendilerini devre dışı bırakmaması için önlem alacak ve fiyatları enflasyon beklentisine göre ayarlayacaklardır.

Evet doğrudur; enflasyon, fiyatlar veya maaşlar artıyor diye ortaya çıkmıyor… Enflasyon, fiyatlar veya maaşlar artacak diye ortaya çıkıyor. Enflasyonu baskı altına almayı düşünenler, ekonomik aktörlerin beklentilerini yönetmeyi öğrenmek veya denemek zorundadırlar.

Yapacakları ne varsa bunun için yapmalıdırlar!

The post HABER VERİYORUM: ÜRETİCİLER VE SATICILAR, FİYATLARI ENFLASYONDAN ÖNCE ARTIRIR! first appeared on Ve Kıbrıs.

Fiyat artışları konusunda yazılı açıklama yapan TDP, asgari ücretle ilgili parti olarak düşüncelerini ortaya koyduklarını ve asgari ücretin alım gücünü koruyabilmesinin, kontrolsüz ve astronomik fiyat artışlarının önüne geçilmesiyle gerçekleşeceğini ifade ettiklerini hatırlattı.

TDP açıklamasında, “Tedarikçi firmalardaki mal alım faturaları yanında marketlerdeki mal alım ve etiket fiyatlarının mutlaka incelenmesi ve denetlenmesi gereği ortadadır. 21/1977 sayılı Mal ve Hizmetler Yasası hükümete bu konuda her türlü yetkiyi veriyor. Ancak Ekonomi Bakanı Sayın Olgun Amcaoğlu 24 kişilik kadro ile etkin denetim gerçekleştirmenin ‘imkânsız’ olduğunu söylüyor” ifadelerine yer verildi.

Hükümetin yüzlerce işçi alımı yaptığını savunarak, kadro yetersizliğinden söz edilmesini eleştirilen açıklamada, sermaye çevreleri ile “danışıklı dövüşün” süreceğini, dar ve sabit gelirli insanların da pahalılık altında fakirleşmeye devam edeceği savundu.

“Pahalılaşmanın ve fakirleşmenin önüne geçmek için hükümetten herhangi bir beklentimiz kalmamıştır” ifadelerinin yer aldığı açıklamada, Belediyeler Birliği’ne çağrı yapılarak Birliğin girişimleri ile Halk-Market’ler kurulması talep edildi.

Bu marketlerden vatandaşa ürün maliyetine yakın temel gıda ve temizlik ürünlerinin satılması, yerli üretimin aracılar vasıtasıyla değil direkt üreticiden çok daha uygun fiyatlarla alınacağı ve tüketiciye ulaşımının sağlanacağı bir sistem kurulması gerektiğini belirten TDP, canlı hayvanın hayvancıdan 200 TL’ye alındığı piyasada, etin kilosunun 600-650 TL’den satılmasının da önüne geçilebileceğini vurguladı.

TDP açıklamasında, “Yurttaşa 350-400 TL’den et satışı pekâlâ mümkünken bu vahşi piyasanın acımasızca hareketlerini artık durdurun. Yerli üretimin yeterli olmadığı yerde ise ithalat yoluna da başvurulabilir. Yeter ki insanlarımızın temel gıda ve temel temizlik ürünlerine uygun fiyatlı erişimi sağlansın. “

The post TDP: “Halk-Market’ler kurulsun, yerli üreticiden direkt alım yapılıp satışa sunulsun” first appeared on Ve Kıbrıs.

Özel okul ücretleri %100 dolaylarında zam yapılmış… Et fiyatları aldı başını gidiyor; her gün değişiyor. Diğer ürünlerin fiyatları da öyle… 14 Mayıs seçimlerinden sonra döviz kurlarında beklenen artışlar, fiyatlara şimdiden yansımış bulunuyor.

Pahalılıkla uğraşıp dururken, pahalılığın nedenlerini yanlış yerde aradığımızı göremiyoruz. Anahtarı kaybettiğimiz yerde değil, lambanın altında aramaya devam edersek elbette bulamayacağız.

Resmi rakamlara göre et fiyatları yüzde yüz kadar zamlanmış görünse bile, kasaplarda fiyatlar %300 dolaylarında yükseldi… Bunun başlıca nedeni arz yetersizliğidir. Hayvancıların ve kasapların kendileri için karlı bir iş yapıp yapmadıkları bir yana, fiyatlar kar marjına göre değil arz ve talebe göre belirlendiği için sorunun çözümünü de arz-talep dengesini yeniden kuracak davranışlarda aramak lazım. Et ithal edilebilir; hayvan sayısını dolayısı ile üretilen et ve süt miktarını artıracak önlemler önerilebilir… Bunların hangisinin sonuç vereceği tartışılabilir ama hayvancıların veya kasapların karlarından vazgeçerek bize ucuz et satması beklenemez ve önerilemez.

Hükümet fiyatlarda etkili olmanın yolunu ise yasaklarda arıyor sanırım. Sınırdan et geçirmeye kalkışanlar tutuklanacak; et fiyatlarına tavan fiyat konulacak. Ne olacağını şimdiden söyleyebilirim: Et karaborsaya düşecek; kaçakçılık da devam edecek! Resmi fiyat 300 olacak, bizim ödediğimiz 600’e çıkacak.

Kar marjı düşürülerek et ucuzlatılamaz diyoruz ama özel okul ücretleri ciddi şekilde artınca Eğitim Bakanı özel okul idarecilerini de “kar marjlarını düşürmeye” çağırdı. Özel okullara talep arttıkça elbette okul ücretleri de artacak. Aksi olsa ve özel okul ücretleri biraz daha düşürülmüş olsa Sayın Bakan devlet okullarına koyacak öğrenci bulamayacak. Özel okulların sunduğu eğitim daha kaliteliyse ve ücretleri de ödenebilir seviyedeyse çocuklarının eğitimine önem veren aileler, çocuklarını elbette özel okullara gönderecek.

İnsan davranışlarına yön veren TEMEL KURALLARI biliyorsak, yapacağımız öneriler veya atacağımız adımlar da bu kurallara uygun olmak zorundadır. Oysa bizim dünyamızda fiyatlara “düşün” denilsin ve fiyatlar düşsün gibi bir beklenti var.

Düşmeyecek!

Meclis’te yapılan konuşmalara, hükümet üyelerinin çabalarına baktığım zaman rahatlıkla söyleyebilirim ki ne özel okul ücretleri düşecek ne de et fiyatları. Önerimdir; ucuz ve hatta “beleş” et yemek isteyenler bu konuda bahse girsin!

The post KARA HABER VEREYİM: FİYATLAR DÜŞMEYECEK, DAHA DA ARTACAK! first appeared on Ve Kıbrıs.

Turizm ve Çeve Bakanlığı Müsteşarı Aktunç, Azerbaycan ile ilişkiler konusunda şunları söyledi:

“Temmuz ayında gittiğim bir fuarda bizim KKTC standımızın karşısında Azerbaycan’ın standı vardı. Ortam rahatlayınca Azerbaycanlı yetkililerle bir görüşme talep ettim. Oradaki arkadaşlar da kabul etti ve bizi çok sıcak karşıladılar. Azarbaycan’ın büyük bir turizm potansiyeli vardır.”

“Bizleri yakından takip ediyorlar. Bazı şeyler sıcağı sıcağına olmak zorunda, yaptığımız toplantıdan sonra hemen bir tarih koyduk. Azerbaycan heyetini 17 Ağustos’ta KKTC’ye getirttik. Kıbrıs Türkleri’nin yaşadığı sıkıntılar, sorunlar ve potansiyelimiz hakkında çok fazla bilgileri var. Kendilerini Pegasus ve THY yetkilileri ile görüştürdükten sonra işin en can alıcı noktası olarak uçak bileti fiyatları ortaya çıktı. KKTC ve Azerbaycan nasıl bir destek olabilir derken; biletleri ucuzlatma ve charter seferleri çoğaltma adına bir çalışma başlattık. Dışişleri Bakanlığımızın da Azerbaycan ilişkileri oldukça iyi. Bu ilişkileri de kullanarak Azerbaycan’dan KKTC’ye gelecek uçuşlarda indi-bindiyi azaltmak, gelecek olan kişileri daha mutlu şekilde adaya getirmek için bazı kolaylıklar konusunda anlaştık. Sonrasında KITSAB Yönetimi ile bir araya geldiler. 3’ncü gün de benim katıldığım bir toplantı yaptık.”

“Azerbaycanlılar’ın  KKTC’ye karşı çok büyük bir sempatileri, ilgi ve alakaları var.  Bizleri kardeş olarak görüyorlar. İlişkileri başlattık. Önümüzdeki ay büyük acenteler buraya gelecek, sonra biz oraya gideceğiz. Ve orada ürünlerimizi tanıtma konusunda, uçak biletlerimizi de organize edersek bu organizasyon hemen başlayacak.”

“Bizim kaybetmeye yüz tuttuğumuz o birlik ve beraberliği, Karabağ zaferi sayesinde yaşadılar. Ben bizzat bunu orada hissettim. Duygulandığım ve ilgimi çeken bir olay oldu. Bizim de bazı sorunlar yaşanmadan kendi içimizde birlik beraberliği bir şekilde tekrardan kazanmamız gerekir diye düşünüyorum. Türkiye’nin desteğini çok iyi anladılar. Bunu yakalarken askerlere yaptıkları destekleri, özverileri anlattılar ve çok duyguluydular.”

The post AKTUNÇ: AZERBAYCAN BİLETLERİNİ UCUZLATMAYA ÇALIŞIYORUZ first appeared on Ve Kıbrıs.