Genel Kurul’da daha sonra Danışma Kurulu’nun Genel Kurul’un 28-29 Aralık birleşimlerinin ertelenmesi ve bir sonraki birleşimin 2 Ocak’ta devam edilmesine karar verdiği milletvekillerinin bilgisine getirilerek, karar oy birliğiyle kabul edildi.

Genel Kurul, bugünkü çalışmalarını tamamlandı.

Meclis Genel Kurulu’nda Maliye Bakanı Alişan Şan’ın sunuş konuşması sonrasında, rapor ve tasarının bütünü üzerindeki görüşmelere geçildi.

Toros

Bakan Şan’ın sunuş konuşmasından söz alan CTP Milletvekili Fikri Toros, 25 Aralık Yerel seçimlerinde seçilen herkese görevlerinde başarılar diledi.

CTP Milletvekili Fikri Toros, toplam ödeneği 35 milyar 850 milyon TL olan 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı, komite aşamasında kendilerinin de katkıları ve desteğiyle Doğu Akdeniz Üniversitesi için ayrılan kaleme yapılan 10 milyon TL artışla toplam 35 Milyar 860 milyon TL olarak Meclis Genel Kuruluna sevk edildiğini söyledi.

Ana muhalefet konumunda olan Cumhuriyetçi Türk Partisi olarak, komite aşamasında Bütçe Yasa Tasarısı’nın içeriğine ilişkin eleştirilerimizi yaparken, Mali sıkıntılarımıza çözüm üretmek için öngörülen bütçe rakamlarının neden yeterli olmadıklarını argümanlarıyla ortaya koyduklarını söyleyen Toros, ayrıca, yapıcı muhalefet ilkelerine bağlı kalarak, küresel enerji ve gıda krizinin yanı sıra Türk Lirasına bağımlılığın bir sonucu olan aşırı enflasyon karşısında yoksullaşmanın önlenmesine ve finansal sağlığımızın iyileştirilmesine dair çözümler önermeye devam ettiklerini söyledi.

Bütçe olgusunun sadece rakamlardan ibaret olmadığını, esasen bir performans öngören nitelikte olması gerektiğini anlattıklarını ifade eden Toros, CTP olarak demokrasi, insan hakları ve yoksullukla mücadelede, adil gelir dağılımı olgularıyla özdeşleşmiş tüm evrensel değerlere dair ciddi hassasiyetleri olduğunu vurguladı.

Toros, önümüzdeki dönemde gelecek nesillerin kendilerini güvende hissedecekleri koşulların yaratılması amacıyla, her alana olduğu gibi mali alanlara da çağdaş, bilimsel ve gerçekçi politikalarla yön vermeye devam edeceklerini kaydetti.

Kıbrıs’ın kuzeyinde fert başına düşen yıllık ortalama gelirin takriben 11 bin Dolara düştüğüne işaret eden Fikri Toros, şöyle devam etti:

“Ada’da devam eden siyasi belirsizlik, Kuzey’de hükümetlerin sık aralıklarla değişmesi nedeniyle artan istikrarsızlık, mülkiyet sorununda ve bürokraside devam eden sıkıntıların yatırım ortamı üzerindeki olumsuz etkileri, sürekli dalgalanan ve değer kaybeden bir para birimi kullanmanın yarattığı aşırı enflasyonist ortam, dış pazarlara ve finansmana erişimle ilgili zorlukların ticaret ve sanayi alanlarımız önünde teşkil ettiği engeller ve kamu giderlerinin bütçe üzerindeki oransal ağırlığı, özel sektör yapımızı potansiyelin hayli gerisinde bırakmaktadır.

Kamuya bağlı olmak yerine, hizmet ve üretim odaklı büyümek ve kalıcı istihdam yaratmak isteyen özel sektör, kontrolumuz ötesi bir enflasyon canavarı, istikrarsızlık ve daralmanın domine ettiği koşullar altında, finansal sağlığını korumakta zorlanmaktadır.”

Kıbrıs Türk ekonomisinin bugün geldiği noktanın başlıca sorumlusu 59 yıldan bu yana devam eden ve ivedilikle çözümlenmeye muhtaç olan Kıbrıs sorunu nedeniyle, uluslararası toplum ve hukuktan tecrit edilmiş olmak ve yaptırımlara maruz bırakılmaktan kaynaklanan sınırlamalar olduğunu ifade eden Toros, Kıbrıs’ın bir bütün olarak tam teşekküllü bir Avrupa Birliği üyesi olmasına rağmen, AB hukuku, Avrupa Ekonomik Bölge, tek pazar ve Euro Bölgesi dışında bırakılmasıyla ilgili olduğuna dikkat çekti.

Toros, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Kıbrıs barış tesisi sürecini terk ederek Kıbrıs Türk halkını dünyadan tecrit edilmişliğe mahkum eden sözde “yeni siyaset”, sosyo-kültürel, ekonomik ve mali sıkıntılarımızın başlıca sorumlusu olduğu; bunun oluşturduğu siyasi koşullarda, Kıbrıs’ın kuzeyinde sağlıklı bir ekonomik yapı ve halkın layık olduğu refahın oluşamadığı, tartışmaya açık olmayan gerçeklerdir” dedi.

Devlet yönetiminde plan ve programın önemini fark edememiş olan hükümetlerin, kamuya ve dış yardımlara bağımlı bir ekonomik yapıya neden olduğunu söyleyen Fikri Toros, bu bağımlılığın gittikçe artan bir kırılganlık ve geleceğe dair güvensizlik yarattığını kaydetti.

Bunun atıl sermayenin üretime dönüşmesi ile oluşabilecek istikrarlı bir kalkınmanın önündeki en büyük engel olduğunu ifade eden Toros, TL kullanımın yarattığı sıkıntılara işaret etti.

Hükümetin sadece Türkiye’nin mali yardımıyla ayakta durulabileceği ve hatta refah içinde yaşanabileceğine inandığını söyleyen Toros, ekonomik ve mali yapıyı doğrudan etkileyen TL’yle para ve faiz politikaları zemininde herhangi bir planlama ve/veya uygulama yapılmasının mümkün olmadığını savundu.

Toros, “Mevcut siyasi koşullar devam ettiği müddetçe Türk Lirası kullanmak durumunda olsak da, Avrupa Komisyonundan mali ve teknik destek alarak Euro bölgesine entegre olabileceğimiz güne kadar olan sürede ön hazırlık sürecinin başlatılması, böylece alım gücünün ve sermaye yapılarının korunması, ve bütçenin öngörülebilirliği açılarından şarttır ve kaçınılmazdır” dedi.

Ticaretimizin ithalat yoğunluklu olması nedeniyle, sürekli olarak çarpan etkisiyle enflasyon ithal eder durumda olunduğunu anlatan Toros, şöyle konuştu:

“Bu nev-i şahsına münhasır durum nedeniyle, ekonomimizin üzerine yaslanabileceği, ve plan-program yapabileceği yegane enstrüman maliye politikalarıdır.

Maliye politikaları, kendi çerçevesi içerisinde belirlenen araçlarla ekonomi yönetimine imkan sağlayabilmektedir. Ayrıca makro-ekonomik hedeflere ulaşılabilmesini sağlayabilmektedir. Uzun bir süreden bu yana devam eden yönetim zaafiyeti ve istikrarsızlık nedeniyle yürürlükte olan herhangi bir Ekonomi programı olmamıştır. Bu da, özellikle para politikası olamayan ülkemizde çok büyük bir boşluk yaratmıştır. Bu boşluk, ülke ekonomisini hedeflenen rotadan saptırmakta, ve kontrol dışı bir yöne savurmaktadır.

Birçok kez tanık olduğumuz üzere, bütçe açıklarını ve harcamaları finanse etmek için Devlet iç borçlanmaya yönelmektedir. Borçlanmanın önde gelen kuralları arasında, finansal yapı üzerinde aşırı baskı oluşturmaktan kaçınmak yer almaktadır.”

Toros, gelirlerin arttırılması ve mali disiplin elde edilebildiği kadar harcama yapılması, borçlanma ihtiyacını asgariye indirme, hatta ortadan kaldırma noktasında zaruri olduğunu belirterek, halen mevzuat dışında olan ve dolayısıyla vergilendirilemeyen ekonomik faaliyetlere ilişkin yasal düzenlemelerin daha fazla geç kalmadan yapılması gerektiğini vurguladı.

Toros, bu bağlamda Elektronik Şans Oyunları, Crypto ve kaldıraçlı Forex işlemleri yasaları ivedilikle Meclise gönderilmesi gerektiğini vurgulayarak, mali disiplini bir ekonomik hedef olarak değil, sağlıklı bir mali yapı ve makroekonomik denge odaklı hedeflere ulaşabilmek için bir Maastricht kriteri olarak algılamak gerektiğine dikkat çekti.

2023 mali yılı bütçe yasa tasarısının istikrar sunmak yerine, ekonomiyi daha da daraltacak, sabit ve dar gelirli çalışanları daha da fakirleştirecek, işletmelerin finansal sağlığını daha da sekteye uğratacak ve yatırımcıyı ürkütecek öngörülerle karşımızda durduğunu anlatan Toros, şöyle devam etti:

“2023 yılı bütçesi, 2022 yılı ek bütçesine göre  yüzde 91.61  oranında arttırılarak hazırlanmıştır.  Hayat pahalılığı oranı ise yılın ilk döneminde 34.54%, ikinci döneminde ise 25% olmak üzere toplamda sadece 59.54% olarak öngörülmüştür. Mevcut trend doğrultusunda gerçekleşmesi muhtemel enflasyon karşısında bunun yeterli olmayacağı ve halkın fakirleşmeye devam edecek olması endişelerimin en büyüğüdür.

2023 Bütçe yasa tasarısında, yerel gelirlerden ve dış kaynaklı yardımlardan oluşan toplam bütçe gelirleri 32 milyar 800 milyon TL, bütçe giderleri ise toplam 35 milyar 860 milyon TL olarak öngörülmektedir. Bu da 3 milyar 60 milyon TL bütçe açığı öngörüldüğü anlamına gelmektedir. Türkiye Cumhuriyeti hibe ve kredilerinin oluşturduğu toplam 8 milyar TL  kaynağın aktarılmasında olası sıkıntıların yaşanması halinde,  bu açık o nisbette artmaya devam edecektir. Borçlanma limitleri de bütçe açığına göre belirlendiği için, kamu maliyesini zorlamaya devam edecektir.

Bütçede personel giderlerine yaklaşık 11 milyar 614 milyon 144 bin, Cari transferlere yaklaşık 15 milyar 416 milyon 602 bin ve sosyal güvenlik kurumlarına ödenen devlet primleri giderlerine de yaklaşık 748 milyon 606 bin TL ayrılmıştır. Bir başka deyişle, toplamda takriben 27 milyar 780 milyon TL ile bütçenin takriben %77’si  personel giderleri, maaşlar,  emekli maaşları ve sosyal güvenlik kalemlerine harcanmaktadır.”

Toros, bütçede yer alan bu rakamlardan hareketle, mahalli gelirlerimizle cari harcamalarımızı karşılayamaz durumda olduğunun net bir şekilde ortaya çıktığına dikkat çekerek, ulaşılması gereken ilk hedefin, kendi kendine yeten bir yapıya, yani mahalli gelirlerle cari giderleri karşılayabilir duruma erişmek olması gerektiğini vurguladı.

Toros, “Bu gerekliliğe rağmen, ek mesailer için ayrılan harcama 2022 yılında 254 milyon TL iken, Aralık 2022 itibarıyla takriben 565 milyon TL olarak gerçekleşeceği bildirilmiştir.  2023 yılında ise bu kalem için toplam TL 700 milyon ayrılmıştır. Bu da tasarruf ve kaynakların rasyonel kullanımı ilkelerine aykırıdır” dedi.

Bütçe finansmanını oluşturan gelirler konusunda da değerlendirmelerden bulunan Fikri Toros, şöyle devam etti:

bu yıl, “TC kaynaklı hibe ve krediler, yerel gelirlerin takriben yüzde 24’ünü oluşturmaktadır.  TL’deki değer kaybı devam ederken, enflasyonun önlenmesine, eriyen alım gücünün korunmasına, yatırımlara ve reel sektörün kalkınmasına yönelik ayrılan desteğin, çok daha orantılı miktarlarda olması önemli bir gereksinimdir.

2022 yılında gerçekleşene kıyasla devasa bir oranda yükselen bütçe açığı öngörüsü, iç kaynaklarla karşılanmaya çalışılmakta, ancak dış yardımların gerçekleşmesinde sıkıntı yaşanması nedeniyle zorlanmaktadır.

Bu yüzden, kayıt dışılığın önlenmesine yönelik çalışmaların daha da etkinleştirilmesi şarttır. Ayrıca, Güney’den gelen tüketim talebinin artarak devam etmesi için mevcut geçişler kolaylaştırılmalı ve yeni geçiş noktaları açılmalıdır”

Bu kriz ortamında, hane halkını ve işletmeleri daha da zora sokacak vergi zamları ve/veya yeni vergilerin amaca hizmet etmeyeceğine dikkat çeken Toros, sözlerini şöyle sürdürdü:

“2023 Bütçesini incelediğim zaman, hayat pahalılığı ödeneği olarak ayrılan bütçenin halkın alım gücünü koruyamayacağı için, maalesef halkımız fakirleşmeye ve ona paralel olarak piyasadaki talep de düşmeye devam edecektir.

2023 yılında ekonomide bu sıkıntıların devam etmesini istemiyorsak, KOBİlere ve esnafa özel, can suyu niteliğinde hibe desteği sağlanmalıdır. Devlet de, yukarıda detaylandırdığım eylemlerle ekonomik büyümeye ivme kazandırmalı ve ekonomik çarkları hızlandırarak reel sektörde gelirlerin normalleşmesini sağlamalıdır.

Yerel Yönetimlerin kendi öz gelirlerini arttırmaları ve kendi kendilerine yeten duruma gelmeleri gerekmektedir. Devlet katkı payları, birçok belediyenin giderlerine yetmemektedir. Çünkü, birçok belediyenin borçları ve gereğinden fazla istihdam yükü bulunmaktadır.

Döviz kurları ve enflasyon artışı ile gittikçe yoksullaşan kamu çalışanları, emekliler, asgari ücretliler, sosyal yardım ve engelli maaşı alanlara, 2023’de gerçek hayat pahalılığı oranında maaş artışları yapılmalı ve hayatı ucuzlatmak için gerekli tedbirler mutlaka alınmalıdır.”

Fikri Toros, 2023 mali yılı bütçe yasa tasarısının sürdürülebilir bir kamu finansman dengesi kurabileceğine; kayıt dışılığa karşı etkili eylemler, teşviklere ilişkin köklü reformlar ve dış yardımların yasal zemini olan protokollerin proje bazlı olacak şekilde reforme edileceğine dair umudu olmadığını ifade etti.

Toros, “Hükümetin sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınma programı ile gelir arttırıcı yasaların olanak sağlayabileceği bir disiplin oluşturacağına; ve kamu kaynaklarını daha verimli kullanacağına dair ciddi zaafiyetleri olduğunu değerlendirmekteyim. Bu durum ve verilerin, refahın daha da azalmasına yol açacağını değerlendirmekle birlikte, samimiyetle yanılmayı umuyorum. Maalesef öyle görünüyor ki 2023,  2022’deki zorlukların daha çetin olacağı bir yıl olacaktır” dedi.

-Şan

Maliye Bakanı Alişan Şan Toros’a cevaben yaptığı konuşmada, Toros’un dikkat çektiği tüm noktaları dikkatle dinleyerek, gerekli notları aldığını söyledi.

Kayıt dışılıkla mücadelenin önemine işaret eden Bakan Şan, kayıt dışılığın ülkenin en önemli sorunlarından biri olduğunu, bununla mücadelenin bir devlet politikası olması gerektiğini ifade etti.

Bakan Şan, kayıt dışılığın sadece gelirleri gizlemek değil, bir takım veri ve bilgilerin doğru düzgün çıkmamasına da sebep olduğuna dikkat çekerek, kayıt dışılıkla mücadeleyi çok önemsediğini ve ciddi çalışmalar yapılacağını söyledi.

Bakan Şan, gelir arttırıcı yöntemler konusunda da bir takım çalışmaları olduğunu anlatarak, bu çalışmalarla bütçe açığını minimize etmek konusunda çalışmalarının devam edeceğini kaydetti.

Genel Kurul’da daha tasarının madde madde görüşülmesine geçilerek, tasarının 1. Maddesi okunarak oy çokluğuyla kabul edildi.

Genel Kurul’da daha sonra Meclis Danışma Kurulu’nun, Genel Kurul’un gelecek birleşimine ilişkin 27 Aralık 22 tarihli kararı milletvekillerinin bilgisine getirildi.

Danışma Kurulu’nun Genel Kurul’un 28-29 Aralık birleşimlerinin ertelenmesi ve bir sonraki birleşimin 2 Ocak’ta devam edilmesine karar verdiği milletvekillerinin bilgisine getirilerek, karar oy birliğiyle kabul edildi.

Genel Kurul’un 2 Ocak tarihindeki birleşiminde, tasarının 2. Maddesi okutularak, kurumsal bütçelerin görüşülmesine geçilecek.

Genel Kurul’un 2 Ocak tarihindeki birleşiminde, Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık, Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı bütçeleri ele alınacak.

Genel Kurul, bugünkü çalışmalarını tamamlandı.

The post MECLİS GENEL KURUL BUGÜNKÜ ÇALIŞMALARINI TAMAMLANDI first appeared on Ve Kıbrıs.

Genel Kurul’da ilk olarak Ekonomi Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi’nin tasarıya ilişkin raporu Komite Başkanı Resmiye Eroğlu Canaltay tarafından okundu.

Tasarıya ilişkin raporun okunması ardından, tasarının bütünü üzerindeki görüşmelere Maliye Bakanı Alişan Şan’ın sunuş konuşması ile başlandı.

-Şan

Maliye Bakanı Alişan Şan yaptığı sunuş konuşmasında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 2023 Mali Yılı bütçesinin ülkeye hayırlı olmasını temennisinde bulunarak, bütçe hazırlıklarına katkı koyan herkese teşekkür etti.

Ekonomide istikrar ve sürdürülebilirliğin temini, nitelikli büyümenin ve istihdamın desteklenmesi, toplumsal refahın artışı ve adil paylaşımının 2023 Mali Yılı Bütçesi’nde öncelikli amaçlar olarak ortaya konulduğuna işaret eden Bakan Şan, ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına yönelik amaç ve hedefleri gerçekleştirmek üzere, mali kaynakların stratejik önceliklere göre etkin, etkili ve verimli bir şekilde elde edilerek kullanılmasının büyük önem arz ettiğini söyledi.

-“Büyük bir belirsizlik ve artan riskin olduğu bir dönemden geçiliyor”

Şan, bu çerçevede, Maliye Bakanlığı’nca 41/2019 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Yasası çerçevesinde 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı hazırlandığını belirterek, büyük bir belirsizlik ve artan riskin olduğu bir dönemden geçildiğini kaydetti.

2020 yılının ilk çeyreğinden bu yana tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgınının 2021 yılı sonuna doğru etkisi azalmakla birlikte, 2022 yılı itibarıyla küresel düzeyde yeni riskler ve belirsizlikler ortaya çıktığına dikkat çeken Bakan Şan, salgınla birlikte artmakta olan başta enerji ve gıda olmak üzere küresel emtia fiyatları, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ve artan navlun maliyetlerinin Rusya-Ukrayna savaşı ile hız kazandığını, yüksek enflasyonun küresel düzeyde en önemli sorunlardan biri haline geldiğini anlattı.

Tüm dünyada yaşanan bu gelişmelerin 2022 yılının ilk altı ayında ülke mali yılı bütçe uygulamalarını da etkilediğini anımsatan Bakan Şan, şöyle devam etti:

“Oluşan ihtiyaç doğrultusunda 13 Haziran 2022 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti tarafından 2022 Mali Yılı ek bütçesi kabul edilmiştir. Ek bütçe ile giderler Altı Milyar Kırk Milyon Türk Lirası bütçe gelirleri ise İki Milyar İki Yüz Milyon Türk Lirası arttığından bütçe açığı Üç Milyar Sekiz Yüz Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak Beş Milyar Üç Yüz Yetmiş Milyon Türk Lirası olmuştur.”

Bakan Şan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulduğundan bu yana çok sayıda zorlukla karşılaşıldığını, ancak ekonominin dikkatli yönetimi, Türkiye Cumhuriyeti’nin desteği ve Kıbrıs Türk halkının çalışması, özveri ve dayanışması sayesinde hükümetin bu zorlukların üstesinden geldiğini ve gelmeye devam edeceğini vurguladı.

-“Yeni bütçe sağlık, eğitim altyapısının geliştirilmesi ve yatırımı destekleyecek şekilde oluşturuldu”

Bütçenin karşı karşıya olunan acil tehditlerin üstesinden gelmesinin yeterli olmayıp, aynı zamanda toplum için elzem olan öncelikler konusunda ilerleme kaydetme çabalarını da desteklemesi gerektiğine dikkat çeken Bakan Şan, bunların hükümetin temel görevleri olup, ayrıca yeni bütçenin sağlık, eğitim altyapısının geliştirilmesi ve yatırımı destekleyecek şekilde oluşturulduğuna işaret etti.

Bakan Alişan Şan konuşmasını şöyle sürdürdü;

“2020 Yılının Mart ayından itibaren tüm dünyayı olumsuz etkisi altına alan Koronavürüs salgının etkileri azalarak sürerken, Rusya-Ukrayna savaşı nedeni ile tedarik zincirindeki yaşanan olumsuzluklar, akaryakıt fiyatlarındaki artışlar ve Türk Lirası’nın döviz karşısında değer kaybının yaşanması dolayısı ile TÜFE artışının yukarı doğru olmasına sebebiyet vermiştir. 2021 yılının üçüncü çeyreğinden günümüze kadar meydana gelen olumlu gelişmeler nedeniyle gelirlerimizde meydana gelen artış giderlerimizde meydana gelen artışı karşılamayarak Bütçe Açığımızın oluşmasına neden olmuştur.

Gerek bütçe açıklarının kapatılması, gerekse ekonomik sıkıntıların aşılmasında Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında imzalanan protokollerle hükümetimiz bu zorlukların üstesinden gelmiş ve gelmeye devam edecektir. Her zaman yanımızda olan, her başımız sıkıştığında tüm imkanlarını önümüze seren Türkiye Cumhuriyeti ile Nisan ayı içerisinde imzalanan Dört Milyar İki yüz Elli Milyon Türk Liralık “İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması”na ilaveten, yaşanan olumsuzluklardan dolayı Kasım ayı içerisinde Ek Protokol ile Kamu Maliyesi için İki Milyar Elli İki Milyon Türk Lirası, TC Kaynaklı Projeler için ise Dört Yüz Kırk Sekiz Milyon Türk Lirası, Toplam İki Milyar Beş Yüz Milyon Türk Lirası aktarılmasına karar verilmiştir.”

-“Kamu maliyesinin ana hedefi mali disiplinin sağlanması”

Kamu maliyesinin ana hedefinin mali disiplinin sağlanması olduğuna işaret eden Bakan Ali Şan Şan, “Sürdürülebilir kamu finansman dengesinin kurulmasının, gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplini sağlanarak kamu kaynaklarının verimli kullanılabilmesi ile mümkün olabilecektir. Gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplini sağlanarak sürdürülebilir kamu finansman dengesinin sağlanmasında ödün vermeden çalışmalar sürdürülecektir” dedi.

Bütçenin henüz gerçekleştirilmemiş olan, tahmini rakamları gösteren gelecek zaman periyodu için yapılan belirli bir döneme ait yapılacak giderleri ve elde edilecek gelirleri gösteren mali plan, mali yıl olarak adlandırılan dönem olduğuna işaret eden Şan, bu dönemin mali, ekonomik, siyasi ve hukuki sonuçlar yarattığını kaydetti.

Bu nedenle bütçenin iyi planlanması ve dikkatli kullanılmasının önem arz ettiğini vurgulayan Bakan Şan, şöyle konuştu:

“Elbette ki ihtiyaç ve talepler her zaman olduğu gibi yüksektir. Özellikle taleplerdeki yükseklik ülkemizin kaynak ve olanaklarının göz önüne alınmaması yanında daha başarılı olma, daha iyi hizmet yaratma insanlarımıza daha iyi olanak sağlama yönündedir. Ancak bizlerin de görevi ülke kaynaklarının olanaklar nispetinde öncelikli ihtiyaçlar çerçevesinde etkin olarak dağılımını sağlamaktır.

Bu hedefle, geçmiş veri ve bilgileri de kullanılarak gelecek tahmin ve programlarına uygun olarak ihtiyaçların karşılanması yönünde etkin dağılımının en iyi şekilde yapıldığı inancı ile hazırlanan 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı onayınıza sunulmuştur.”

Hükümetin yeni teknoloji ve süreçlerle daha verimli bir şekilde hizmet verebilmek için otomasyon alanında sürdürdüğü projelere değinen Bakan Şan, yüksek bütçe açığı pahasına, ülkenin büyümesi için ihtiyaç duyulan ve kamusal alandaki cari harcamaları azaltacak yöndeki mahalli kaynaklı yatırım projelerine artış yapılarak hayat bulmasına önem verildiğini söyledi.

Maliye Bakanı Alişan Şan, diğer ülkelerde olduğu gibi, ülkede de 2023 bütçesi hazırlanırken ve hedefler konulurken; öngörülen enflasyon rakamı olarak adlandırılan Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) artışları ve döviz fiyatlarındaki gelişmelerin baz alındığını ve önemli dayanaklar olarak kabul edildiğini kaydetti.

Bakan Şan, 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı’nın sürdürülebilir kamu finansman dengesinin kurulması, kamunun etkinliğinin ve özel sektörün rekabet gücünün artırılması, üretime dayalı büyümenin artırılması ve istihdamın önünün açılması, mali disiplinin sağlanarak devam ettirilmesi, yapısal tedbirlerin uygulamaya konulması, ekonominin istikrarlı bir hale getirilmesi, mevcut kaynakların üretken alanlara yönlendirilmesi, gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplininin sağlanarak kamu kaynaklarının ekonomik ve verimli kullanılması hedefi ile hazırlandığını anlattı.

2021 yılı bütçesine ilişkin büyüklükler ile 2022 Mali Yılı Bütçesinin gerçekleşme tahminini hakkında bilgiler veren Bakan Şan, 2021 yılında; bütçe giderlerinin 10 milyar 386, 2 milyon TL, bütçe gelirlerinin 9 milyar 431,4 milyon TL, bütçe açığının ise 954,8 milyon TL olarak gerçekleştiğinin görüldüğünü kaydetti.

Bütçe açıklarının öngörülenin çok altında gerçekleşmiş olmasına rağmen, 2020 yılından itibaren salgının süregelen etkileri ve Rusya-Ukrayna savaşından kaynaklanan tedarik zincirindeki kırılmalar artarak devam ettiğine dikkat çeken Şan, bunun da kamu maliyesi açısından özellikle nakitsel anlamda sıkıntıya yol açtığını söyledi.

-Son 10 yılın değerlendirmesi..

Bakan Alişan Şan, son on yıla bakılacak olursa 2010-2015 döneminde, 2012 yılında Ercan Havalimanı’nın özelleştirilmesinden elde edilen İki Yüz Otuz Altı Milyon Yedi Yüz Bin Türk Lirası gelir sonrası, Yetmiş Beş Milyon Altı Yüz Bin Türk Lirası Bütçe açığı, 2016-2018 döneminde Yüz Seksen Bir Milyon Türk Lirası bütçe fazlası ve 2019-2021 yılları için ise Bir Milyar Yedi Yüz Seksen Üç Milyon İki Yüz Bin Türk Lirası bütçe açığı söz konusu olduğunu aktardı.

-Yerel bütçe oranları…

2023 yılı bütçesinde öngörülen giderlerin yapılabilmesi için, taviz verilmeksizin bütçe açığını azaltacak yönde çalışma yapılması hususunda herkese önemli görevler düştüğünü vurgulayan Bakan Şan, yerel bütçe oranlarına dikkat çekti.

Şan konuşmasını şöyle sürdürdü:

“2022 Mali Yılı Bütçesinde Sekiz Milyar Dört Yüz Kırk Milyon Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile On Milyar Altı Yüz Kırk Milyon Türk Lirası olan yerel gelirler yüzde 47,44 artışla On Beş Milyar Altı Yüz Seksen Yedi Milyon Sekiz Yüz Bin Türk Lirası, On Bir Milyar Yüz Yirmi Milyon Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile Altı Milyar Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak On Yedi Milyar Yüz Atmış Milyon Türk Lirası olan yerel giderler yüzde 3.72 artışla On Yedi Milyar Yedi Yüz Doksan Sekiz Milyon İki Yüz Bin Türk Lirası ve İki Milyar Altı Yüz Seksen Milyon  Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile Üç Milyar sekiz Yüz Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak Altı Milyar Beş Yüz Yirmi Milyon Türk Lirası olan yerel bütçe açığının ise yıl sonu itibarıyla yüzde 67,63 oranında bir azalışla İki Milyar Yüz On Milyon Dört Yüz Bin Türk Lirası olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.”

-“Plan ve programlara bağlı kalarak mali disiplinden taviz vermeyecek çözümler üretmemiz gerekiyor”

Bakan Şan, Kıbrıs sorunundan kaynaklanan, ülkeye özgü sorunların yıllar itibarıyla oluşmuş yapısal sorunların da kamu maliyesinin, kamu kurum ve kuruluşlarının, yerel idarelerin ve birçok sektörün sürdürülebilirliği hususunda sıkıntı yarattığına işaret ederek, şöyle konuştu:

“Bundan korkmamamız, sorunlarla yüzleşmemiz ve sürdürülebilirliği sağlamak açısından plan ve programlara bağlı kalarak mali disiplinden taviz vermeyecek çözümler üretmemiz gerekmektedir. Bu çözümler kesinlikle insanlarımızın gelir seviyesini düşürme politikaları olmayıp, gelecek nesillerin çıkarlarını da öngörerek çok daha iyiye ulaşmak olmalıdır.”

Bakan Şan, hükümet programında da yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması, hesap verebilirlik ve mali saydamlığın sağlanması yaklaşımı ile 2022 Mali Yılı Bütçesine (Ek Bütçe Dahil) yerel gelirlerin yüzde 133,08, yerel giderlerin ise yüzde 76,92 artış öngörüsü çerçevesinde 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı’nın hazırlandığını kaydetti.

Bakan Şan, Bakanlar Kurulu’nca 35 milyar 850 milyon Türk Lirası Gider,  32 milyar 800 milyon Türk Lirası Gelir ve 3 milyar 050 milyon Türk Lirası Bütçe açığı olarak onaylanan 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı’nın Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi’nde  10 milyon TL artırılarak 35 milyar 860 milyon Türk Lirası Gider, 32 milyar 800 milyon Türk Lirası Gelir, 3 Milyar 060  Milyon Türk Lirası Bütçe açığı olarak onaylandığını söyledi.

KKTC Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesince artırılan ve azaltılan kalemlerine de değinen Bakan Şan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bütçe giderleri içerisinde Personel Giderleri ile Cari Transferler, esnek olmayan büyük bir paya sahiptir. Devamlı surette artan ve adeta ikinci bir iş olarak karşımızda duran ve 2022 yıl sonu harcama tahminine göre Beş Yüz Yetmiş Milyon Türk Lirası’na ulaşması beklenen Ek Mesai ödemelerinin Kamu Maliyesi yönünden sürdürülebilirliği olmayıp; verimlilik, adalet, istihdam açısından sorgulanmak zorunda olup hükümetimizin ivedi tedbir alması zorunluluk arz eden bir sorundur.

Buna rağmen özellikle TC Kaynaklı Yatırım Projelerine sağlanan bütçe ödeneklerinin gerçekleşmeleri düşük kalmaktadır. Ancak, Mahalli Kaynaklı Yatırım Projelerinde sağlıklı bir planlama yapılmadığından yıl içerisinde ortaya çıkan yatırım mükellefiyeti, Yedek Ödenekler üzerindeki yükü artırmakta ve gerçekleşmeyi de öngörülen ödeneğin üzerine çıkarmaktadır.”

Bütçe açıkları ile ilgili olarak 2023 mali yılı bütçesi üzerinde olağanüstü ödenek ihtiyaçları hariç olmak üzere, öngörüsüz ve plansızlıktan kaynaklanan ödenek ihtiyaçlarına bütçe disiplininden taviz verilmeyip karşılık verilmeyeceğini vurgulayan Bakan Şan, 2023 Yılı Bütçe çalışmalarında Belediyelere Katkı Payı Mahalli Gelirlerin yüzde 9,25 olarak öngörüldüğüne işaret etti.

Bakan Şan, bu durumda 2022 Mali yılında ek bütçe ile Sekiz Yüz Yirmi Beş Milyon Yüz Bin Türk Lirası olan katkı payının, yüzde 140,70’lik bir artışla Bir Milyar Dokuz Yüz Seksen Beş Milyon Dokuz Yüz Yetmiş Beş Bin Türk Lirası’na yükseltildiğini belirterek, 383 Belediye emeklisi için ise Yüz Kırk Dört Milyon Sekiz Yüz Bin Türk Lirası ödenek ayrıldığını vurguladı.

Türkiye Cumhuriyeti yardımları içerisinde en büyük payı alan Belediye ve Köylerin Altyapı Yatırımlarına Katkı Projeleri’nin bunların dışında olduğuna işaret eden Bakan Şan, “Sağlanan bu olanaklar ışığında tüm belediyelerin kendi kendine yeten, ayakları üzerinde durabilen ve sorumluluk alanlarında en üstün hizmeti verebilen icraat sağlamaları ülkemizin geleceğine katkı sağlamak açısından bir zorunluluk olmalıdır” dedi.

-Gelir politikalarının temel hedefleri…

Bakan Şan gelir politikalarının temel hedeflerini ise şöyle aktardı:

“Teknolojiden faydalanarak kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, kayıt altına alınan ekonomik yapının teknolojik sistemin etkin ve verimli kullanılmasıyla adil vergi sisteminin oluşturulması, aynı zamanda zaman ve işgücü israfının minimize edilmesi hedeflenmektedir.

Pandemi süreci sonrası yaşanan küresel, ekonomik gelişim politikaları neticesi üretimin desteklenmesi, üretim alanları ile birlikte ihracat politikaları ile ihracat teşviklerinin oluşturularak desteklenmesi, yatırım ve teşvik politikalarının yeniden gözden geçirilerek ekonomiye yeni bir ivme kazandırılması hedeflenmektedir.

Turizm ve Eğitim gibi ülkemizin temel ekonomik sektörlerinin ülke ekonomisine katkılarının analizlerinin yapılarak, lokomotif sektörler üzerinde de çalışmalar gerçekleştirilmesi teşvik ve yatırımların yeniden gözden geçirilmesi temel hedeflerimiz içerisindedir.”

-“Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi toplanacak vergilerle mümkün”

Maliye Bakanı Alişan Şan, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinin toplanacak vergilerle mümkün olduğuna dikkat çekerek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Devletin yaptığı harcamaların temel kaynağı vergilerdir ve vergi önemli bir maliye politikası aracıdır. Hükümetimiz döneminde kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye ve Kamu alacaklarının toplanmasına büyük önem verdik. Bu kapsamda mevzuatın iyileştirilmesinin yanısıra vergi denetim kapasitesinin güçlendirilmesi ve yükümlülerin vergiye gönüllü uyumunun artırılması da önceliklerimiz arasında yer almıştır. Hükümetimizin amacı mevcut vergi sistemini daha çağdaş daha bilimsel ve daha adil bir yapıya kavuşturmak, yatırımları ve istihdamı destekleyerek sürdürülebilir, ekonomik büyümeye katkı sağlayan uygulanabilir bir vergi sistemini oluşturmaktır. İyi bir vergi sisteminin en önemli özelliği kuvvetli, etkin bir vergi idaresine sahip olmasıdır.”

Gelir ve Vergi Dairesi’nin yeniden yapılandırılmasını ve güçlendirilmesini sağlamak amacıyla çalışmaların devam ettiğini anlatan Bakan Şan, teknolojik yeniliklerle yükümlülerini daha iyi tanıyan ve hizmet sunan ve aynı zamanda ödevlerini yerine getirmeyen yükümlüyü de daha yakından izleyen ve yaptırım uygulayan bir vergi politikasının hedefleri arasında yer aldığını kaydetti.

Hükümetlerinin temel politikalarından birisi olan kayıt dışı ekonomiyi yüksek oranda kayıt altına almayı başarmak olduğunu belirten Bakan Şan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Kayıtdışı ekonomi, en basit ifadesiyle gelir yaratan ve kamu otoritesinden gizlenen faaliyetler bütünüdür. Ekonomik göstergelerin gerçekleri doğru yansıtmamasına ve dolayısıyla hatalı ekonomik politikaların uygulanmasına neden olan faktörlerin başında gelmektedir. Kayıt dışı ekonomi, günümüzde sadece gelişmekte olan ülkeler açısından değil aynı zamanda gelişmiş ülkeler açısından da karşı karşıya kalınan en önemli sorunlardan birisidir. Nitekim, ülkemizde ekonomik faaliyetlerin önemli bir kısmının kayıtdışı olarak gerçekleştirildiği genel olarak kabul edilmektedir. Bu doğrultuda hükümetimiz politikaları içerisinde yer alan ve çalışmaları 2022 yılında başlatılmış bir kısmı da tamamlanmış olan ciddi politikalar mevcuttur.  Kayıt dışı ekonominin gelişmesine sebep olan;  Mali ve Ekonomik Nedenler, Hukuki ve İdari Nedenler, Sosyal ve Yapısal Nedenler ayrı başlıklar altında irdelenerek her alanda çalışmalar başlatılmıştır.

Enflasyonun hüküm sürdüğü ülkemizde, enflasyon nedeniyle ortaya çıkan kârların vergilendirilmesi, elde edilen gelirin enflasyon sonucu artarak yüksek oranlı vergi dilimlerine dahil olması nedeniyle ortaya çıkan kayıtsız ekonomi için yasal çalışmalar başlatılmıştır. Öte yandan, gelir dağılımındaki adaletsizlik, mali sistem,  vergi mevzuatı, vergi yapısı ve vergi oranları ve yasal mevzuat, vergilendirme ortamı hakkında çalışmalar hız kazanarak devam etmektedir.”

Etkin ve güçlü vergi denetimi için personelin eğitimine hızla devam edildiğini de vurgulayan Bakan Şan, teknolojik alt yapıyı süratle geliştirerek, otomasyon sistemi sayesinde denetime ihtiyaç duymadan vergi kontrol ve denetim sistemini kurmanın da hedefleri arasında olduğunu anlattı.

Kayıtlı ekonomiye geçişin hızlandırılması ve kayıt dışılığın en aza indirilmesi amacıyla e-Maliye Projesinin Yürütülmesine ilişkin yapılan sözleşme çerçevesinde Gelir ve Vergi Dairesi yönetimi verginin doğuşundan tahsil edilinceye kadar yapacağı takip sistemi ile vergi gelirlerinin artırılmasında önemli katkılar sağlayacağını söyleyen Bakan Şan, “Bakanlığımıza bağlı Gümrük ve Rüsumat Dairesi’nin otomasyona geçirilmesi ve vergi otomasyonu ile birleştirilmesi sonucunda, ülkede mevcut kayıt dışılığın önemli ölçüde önüne geçilmesi sağlanacaktır” dedi.

-“Daha adil ve güven veren bir vergilendirme düzeni kurulması hedefimiz “

Kamu yararını göz önünde bulundurarak vergi kayıplarına sebebiyet vermeden ödeme gücüne göre, daha adil ve güven veren bir vergilendirme düzeni kurarak, bu amaçla her türlü  sorumluluğun farkında olarak, imkânlar dâhilinde gerekli çalışmaları yürütmenin görevleri olduğunu vurgulayan Maliye Bakanı Alişan Şan şöyle devam etti:

“Yasal vergilendirme süreleri içerisinde beyannamelerini sunanlar ve tahakkuk eden vergileri düzenli olarak yasal sürelerinde ödeyen vergi yükümlüleri için, ödemekle yükümlü oldukları vergi miktarlarına yüzde beş oranında indirim verilmektedir. Bu anlamda vergi adaleti pekiştirilerek, zamanında ve usulüne uygun vergi yükümlülüğünü yerine getiren her vatandaşa, vergi indirimi usulü ile teşvik verilmekte olup, yasal mevzuata uyulmaya teşvik edilmektedir.

Gelir ve Vergi Dairesinde tahsilatların tahsilinde aldığımız kararlar ve kayıt dışılığın kayıt altına alınmasının sonucu olarak vergi gelirlerinde önemli ölçüde artışlar sağlanmıştır.

Bakanlığımız sadece kamu alacaklarının tahsili yönünde adım atmamış yukarıda da değinildiği üzere Kooperatif Merkez Bankası ile imzaladığımız protokol ile ilk kez devlet iç borç ödemelerine başlamıştır.”

-Reel sektörün desteklenmesine devam edilecek

Dünya genelinde yaşanan Pandemik Koronavirüs (Covid-19) dolayısıyla ülke ekonomisinde yaşanılan ve 2020 yılı içerisinde ekonominin daralmasına, bütçede öngörülen gelirlere ulaşılamamasına yol açan pandeminin etkilerinin ortadan kaldırılması için, kaynak yaratılarak reel sektörün desteklenmesine devam edileceğini vurgulayan Bakan Şan, Ocak-Ekim 2022 ile Ocak-Ekim 2021 döneminde bazı gelir kalemlerindeki artış ve azalışlara da değindi.

Maliye Bakanı Alişan Şan gelirlerde, toplam vergi gelirlerinde bir önceki yıla oranla yüzde 124 bir artış olduğuna dikkat çekerek, enflasyon oranı dikkate alınsa da gelir artışının gözle görülür şekilde olduğunu kaydetti.

Bakan Şan, önümüzdeki dönemde de hükümet politikalarını, 2023 hedeflerine uygun şekilde sürdürerek, mali disiplinden asla taviz vermeden, yatırımı, üretimi, istihdamı ve ihracatı artırma temelinde bütçe ve cari işlemler dengesinde kalıcı ve sürdürülebilir iyileşme sağlayacaklarını vurguladı.

Bakan Şan sözlerini şöyle sürdürdü:

“Sorunların çözümüne ve geleceğe yönelik somut ve uygulanabilir önerilerin tartışılacağı, ilgili tüm bakanlık ve kurumlara yol gösterici olacağınız verimli bir genel kurul aşaması diler, bütçe görüşmeleri sürecinde yapacağınız çalışmalar ile katkılarınız için Hükümetim ve şahsım adına sizlere teşekkür ederim.

2023 Mali Yılı Bütçesinin, Ülkemiz ve insanımız için hayırlı olması dileklerimle saygılarımı sunarım.”

The post ŞAN: “DAHA ADİL VE GÜVEN VEREN BİR VERGİLENDİRME DÜZENİ KURULMASI HEDEFİMİZ “ first appeared on Ve Kıbrıs.