Birikim Özgür, “Demokrasi önemli. Fakirleşme sorununun da ötesinde ciddi bir problemle karşı karşıyayız” diye başladığı yazısında şunları belirtti:

“Dünya Bankası Grubu bize mali kural ve mali konsey uygulaması öneriyor.

Mali kural uygulaması örneğin Almanya’da Anayasa gereğidir. Avro bölgesinde de mali kural uygulanıyor. Avro bölgesindeki ülkelerin kamu maliyesi güçlü olmak zorundadır. Maastricht kriterleri yerine getirilmezse avro bölgesine katılmak mümkün olmuyor. Bütçe açığının GSYİH’ya oranının yüzde 3’ü, devlet borçlarının da yüzde 60’ı geçmemesi şartı aranıyor.

Biz kendi kendimizin IMF’si olalım. Mali disiplin ilkesi nedeniyle zaten yapmamız gereken şeyleri bir yasa tahtında süreli olarak netleştirelim ve ülkeyi düzlüğe çıkaralım.

‘Bekleyelim kamu gelirleri ne kadar artacak bir görelim de ona göre adım atalım’ yaklaşımı güven vermeyen bir iktisat politikasıdır. Bu anlayışla, bu çağda bakkal bile yönetemezsiniz.

Tam aksine bütçe öngörüleri ışığında mali kural uygulamasına geçilmeli, GSYİH’deki olumlu gelişmelere bağlı olarak kamunun harcama kapasitesi kontrollü şekilde düzenlenmelidir.

Konunun ciddiyeti ışığında bu yasayı tüm partilerin birlikte yapması yerinde olacaktır.

Bu çok acı bir ilaçtır ve belki birkaç yıl bunu uygulayacak olan hükümetler zorlanacaktır ama neticede ülkenin geleceği garanti altına alınmış olacaktır.

Belirsizlikler aşılacak, iktisat politikaları bakımından saygın ve öngörülebilir bir ülkeye dönüşeceğiz.

Demokrasimiz güçlenecek.

‘Yanlış maliye politikaları nedeniyle oluşan ağır bedeli Türkiye ödesin’ formülü tutmayınca havlu atan Ersin Tatar – Faiz Sucuoğlu ikilisi yerine ‘KKTC’deki ranttan biz de pay alalım’ diyebilecek bazı demokrasi dışı güçlerin de desteğiyle yine aynı formülü uygulamayı deneyecek yeni bir ikiliyle yola devam etmeyi denersek demokrasimiz güçlenmeyecek, bilakis iyiden ‘arka bahçe’ olacağız.

Demokrasi önemli. Lütfen sahip çıkalım…”

The post ÖZGÜR: “KENDİ KENDİMİZİN IMF’Sİ OLALIM” first appeared on Ve Kıbrıs.

Dünyadaki ekonomik gelişmelerden tutunuz da kamu yönetimlerinde yaşanan değişimlere kadar pek çok alanda geri kalmış durumdayız.

2008 Küresel Finans Krizi ile dünya ekonomilerinin başat makroekonomik göstergelerinden birine dönüşen mali disiplinle biz Türkiye’nin iteklemesiyle tanıştık.

İyi ki de tanıştık…

Ne var ki bu ilkeyi biz 2016 yılı itibariyle – üstelik de mali disiplin sayesinde oluşan nispeten güçlü bütçenin yarattığı rehavet koşullarında – terk ettik.

Ağustos 2018’deki döviz krizi hiç yaşanmamışçasına ülkeyi yönetmeyi denedik ve 2019 yılı bütçesini 285,5 milyon TL açıkla kapatabildik.

2020 ve 2021 yıllarını ise sanki hiç pandemi yaşanmamışçasına yönetmeye çalıştık ve yerel bütçe açığı sırasıyla 1,1 milyar TL ve 1,3 milyar TL oldu.

Paralel siyasi gelişmeler başka bir yazı konusudur ama ortaya çıkan sonucu not etmekte yarar vardır:

KKTC’de iktidar demek Türkiye’nin bir dediğini iki etmemektir artık.

Ve bu kısır döngü içte krizden çıkış dinamizmini öldüren çok vahim bir hal almış durumdadır.

Her Allah’ın günü yaşanan onca absürtlüğe rağmen sokaktaki genel kanı “yarın seçim olsa yine UBP kazanır” şeklindedir.

Gelinen aşamada ise bütçe açığı tolere edilebilir düzeyleri çok aşmıştır.

Kısaca şöyle özetlenebilir:

2022 bütçesi Meclis’te onaylanırken açık 1,53 milyar TL idi.

Kasım-Aralık 2021’de yaşanan döviz kriziyle yapılan resmi açıklamalara göre bütçeye 1,9 milyar TL daha yük bindi.

Ocak-Mart 2022 gerçekleşmelerine bakıldığında her bir % 1’lik hayat pahalılığının bütçeye yansıması aylık 5,7 milyon TL dolaylarındadır.

Haziran 2022 sonu itibariyle 6 aylık enflasyonun % 40 olması halinde sonraki aylarda (13’üncü maaşlar dahil 7 ay) devlet bütçesi üzerinde oluşacak mükellefiyet toplamda 1,6 milyar TL gibi olacaktır.

Kaba bir hesapla 2022 bütçe açığının 5 milyar sınırına dayanabileceği görülüyor.

Neredeyse 1 milyar TL’ye yaklaşan piyasaya olan kamu borçlarına hiç girmiyorum bile.

Kuşkusuz pandeminin etkileri azaldıkça kamu gelirleri belirli bir oranda bütçe öngörüsünü aşabilir ve bütçe açığı da buna bağlı olarak azalabilir.

Ancak yaşanmakta olan krizin boyutu devlet bütçesi ya da nakit açığı ile de sınırlı değildir.

Devletin yanı sıra sosyal sigortalar ve aslında diğer tüm kurumlarımız da iflasın eşiğine gelmiş durumdadır.

Örneğin belediyelerin bu hayat pahalılığı ile başa çıkması imkânsızdır.

“Devlet bize katkıyı artırmak zorundadır” diyor Belediye Başkanları haklı olarak.

Devletin durumu ise ortadadır.

Diğer yandan KIB-TEK’in borçlarının da kamu maliyesi tarafından üstlenilmesi öneriliyor.

Hangi devlet, hangi yasal zeminde, hangi bütçe imkânlarıyla üstlenecek bu borçları?

Tarımsal desteklerle ilgili sıkışıklık bir başka “ek bütçe” gerektirdiği savlanan hadisedir.

Kısacası tel tel dökülen devlet ve kurumlarıyla yüzleşmemizi gerektiren bir kriz yaşıyoruz.

Mali disiplini hafife almanın, mali disiplin – ekonomi – demokrasi ilişkisini siyaseten gri alana hapsetmenin ve değişime / dönüşüme sırt çevirmenin çok ağır bedelleri söz konusudur.

Bu ağır bedeli kim ödeyecek?

Yakın geçmişteki seçimden akılda kalan çözüm önerileri, “Türkiye ile iyi ilişki / İktidar bizim işimiz”, “eşel-mobilin iki ayda bir uygulanması” ya da “kamu çalışanlarına döviz cinsinden maaş ödenmesi” gibi alternatiflerdir.

Siyasi partilerimiz siyasetin doğası gereği seçmene cazip gelebilecek fikirlerle halkın karşısına çıkmayı tercih etmiştir.

Hepimiz gidip aklımıza en çok yatan alternatife destek verdik ve çıkan sonuç çerçevesinde Ersin Tatar – Faiz Sucuoğlu ikilisi beklenildiği üzere “ağır bedeli Türkiye ödesin” formülünü devreye soktu.

Ekim 2021’de hazırlanan bütçemizde Türkiye’nin kamu maliyesine yapacağı destek miktarı 900 milyon TL olarak öngörülmüştü.

Bu öngörünün Türkiye yetkilileri ile birlikte yapıldığı da biliniyor.

Türk Lirasında yaşanan değer kaybı o günden bugüne % 60’ları buldu ancak Türkiye’nin bütçemize yapacağı katkı miktarı sadece 50 milyon TL artırıldı.

Üstelik bunun 450 milyon TL’si reform destek ödeneği şeklinde formüle edildi.

Daha da enteresanı, geriye kalan 500 milyon TL’nin de elektrik enerjisi üreten T.C. menşeli bir özel firmaya KIBTEK’in borçlarının ödenmesi koşuluyla verileceği yönünde şayalar dolaşıyor etrafta.

Sürecin doğru yönetilememesi halinde ilave 1 milyar TL’ye yakın bir bütçe açığı oluşacağı anlaşılıyor.

Türkiye çok açık bir biçimde “kamu maliyesi bizim değil sizin sorununuzdur, biz size mali değil ekonomik destek sağlayacağız” mesajı veriyor.

Bu bağlamda taahhüt edilen miktarın GSYİH’mıza oranı oldukça yüksektir ve etkin kullanılması halinde Türk Lirasından doğan dezavantajlara pansuman olabilecek niteliktedir.

Diğer yandan şu da bir gerçek ki makroekonomik göstergelerin iyileştirilmesi kapsamında orta vadeli bir planlama çerçevesinde Türkiye’nin de desteğiyle müdahale edilmesi gereken bir alandır devlet dengesi.

Türkiye belli ki “ağır bedeli Türkiye ödesin” mantalitesi karşısında kamu maliyesinin düze çıkarılması konusu özelinde işbirliği kanallarını kapatmış durumdadır.

Kim bilir belki de tedbir almama yemini etmiş zihniyet karşısında kendini korumak için bu yolu seçmiştir.

Kimisine göre hak ettiğimizi yaşıyoruzdur, kimisine göre de bu durum Türkiye’nin ne kadar “fena” olduğunun adeta bir ispatı gibidir.

Sonuç değişiyor mu?

Formül tutmamıştır ve Ersin Tatar – Faiz Sucuoğlu ikilisi havlu atmıştır.

Bizim kendi sistemimizi idame ettirme sorumluluğumuz ise bakidir.

Ersin Tatar-Faiz Sucuoğlu ikilisinin başaramadığını başarabilecek bir iktidarla bu viraj alınabilir.

Mevcut çözüm önerilerine / alternatiflere yenilerini katmak için yeni bir seçime mi ihtiyaç duyulur yoksa Meclis aritmetiği ışığında yeni bir kolektif alternatif mi üretilir, bunu yaşayarak göreceğiz.

Demokratik süreçten beklentimiz, eski KKTC’ye suni teneffüs yaparcasına birtakım palyatif uygulamalardan medet umulması değil ekonomimizin kırılganlığını azaltacak kalıcı işlere imza atılmasıdır.

Zira başta dar gelirli insanlarımız olmak üzere halkın bu çağdışı eziyete dayanacak takati artık kalmamıştır.

The post BİRİKİM ÖZGÜR: “MALİ DİSİPLİNDEN UZAKLAŞMANIN AĞIR BEDELİNİ YAŞIYORUZ” first appeared on Ve Kıbrıs.

   Birikim Özgür, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla hem ülkedeki son durumu hem de bugün Türkiye’de imzalanması beklenen ekonomik protokolü değerlendirdi.

     Özgür, paylaşımında şu görüşlere yer verdi:

   “Pandemi sürecinde bütün gelişmiş ülkeler ekonomilerini güçlendirmek için hummalı çalışmalar yürütürken biz kafa kafaya vererek yeni bir ekonomik model oluşturmak bir yana, eski sistemin zayıflığından medet uman zihniyetin esiri olduk, eski modeldeki dış yardım bağımlılığını seçim kazanmak için bilerek isteyerek çığırından çıkartan bir siyasete mahkûm edildik.

   Bu rezilliğin aktörleri bugün “gergin bir ortamda” buluşuyor. Kamu sektörünün orta vadede kendi ayakları üzerinde durmasını destekleyecek bir dış yardım mekanizması tasarlandı mı?

   İşletmelerimizi geleceğe hazırlayacak reel sektör desteklerine ilişkin tutukluk giderildi mi? Yoksa yine bir yıllık, makroekonomik hedeflerden yoksun bir protokol mü imzalanacak?

   İçteki ve dış politikadaki vahim hatalardan dolayı siyasi, ekonomik, mali, demokratik ve sosyal açılardan resmen memleketin altı üstüne geldi.

   Sayın Tatar “bekleyin de geçecek bu zor günler” diyor. Pandemi ile birlikte doğru zamanda doğru işlere imza atılmayınca bugünkü çöküş senaryosunu yaşamamız kaçınılmazdı.

   Dün “toplumsal dayanışma” dediğimiz şey bugün hiperenflasyon koşullarında “acı reçete” olarak karşımızda duruyor.

   Yaşamakta olduğumuz çaresizliğin özeti budur. “Bu çaresizliğin müsebbiplerinden çare ummaktansa pılıyı pırtıyı toplar giderim” dedirttiniz ama bunun farkında bile değilsiniz…

The post ÖZGÜR: “RESMEN MEMLEKETİN ALTI ÜSTÜNE GELDİ” first appeared on Ve Kıbrıs.

Özgür’ün açıklmasının tamamı şöyle:

“Tarihin cilvesi olan sorunları aşıp güzel günler görmekten kasıt eğer eski KKTC özlemiyse bir daha zor görürsünüz o günleri. Eğer niyetiniz varsa kalıcı çözüme hazırlamak üzere planlı, programlı, dengeli, adil, anlaşılır, öngörülebilir bir reform paketiyle sistemimizi günün gerektirdiği şekilde yeniden yapılandırırsınız. Ancak bu sayede güzel günler görmekten söz edilebilir. Nostalji yaparak, geçmişe özlem duyarak yapılamayacak işlerdir bunlar. İlerici, geleceğe odaklanan, değişim perspektifi olan inançlı ve kararlı bir siyasete ihtiyaç var. Eskiyi korumak, eskiyi özlemek, eskiyi canlandırmayı arzulamak pandemi başlangıcından beridir maalesef Kıbrıs Türk halkını uçurumun kenarına sürüklemiştir. Gerçekten yazık. Bu ülke insanına bu umutsuzluğu yaşatanları tarih mutlaka yazacaktır.”

The post ÖZGÜR: “UMUTSUZLUĞU YAŞATANLARI TARİH MUTLAKA YAZACAK” first appeared on Ve Kıbrıs.

Ekonomiye Bakış programının ilk konuğu olan Birikim Özgür, konuşmasından şu noktalar üzerinde durdu:

“Belki çok klişe olacak ama ‘her kriz bir fırsat doğurur’ denir. Ve ben bazen bu krizlerin dünyayı ciddi şekilde hem değiştirdiğini, hem de sistemleri güçlendirdiğini düşünüyorum veya böyle gözlemliyorum.”

“2008 küresel finans krizinden sonra hangi ülke sistemini güçlendirecek birtakım yapısal düzenlemelere yoğunlaşabilmişse o ülke, bakıyoruz ki şimdi daha güçlü bir sisteme sahip.”

“Tabi ki bu pandemi insanlarda hem sağlık boyutunda ciddi bir endişe yarattı, hem de ekonomide müthiş bir türbülansa neden oldu. Çünkü iç talep neredeyse durdu, insanlar evlerine kapandı. Hem de dış ticaret, neredeyse durma aşamasına geldi. Dünya ekonomisi ciddi şekilde küçüldü. Ve buna bağlı olarak dünyamız yeni bir döneme girmiş oldu.”

“Bu çerçevede bakıldığında ilk etapta ilk reaksiyon olarak ülkelerin vermiş olduğu tepkiler, genellikle kamunun eskiden olduğu gibi ekonomide daha etkili olacağı, yani tekrardan bir devletçi ekonomik rejime geri dönüş mü olacağı seklinde ciddi sorgulmalara yol açtı. Çünkü bütün gözler devletlerin üzerine çevrildi. Devletlerin bu süreçte ipleri ele alması beklendi. Ekonomilerin çökmemesi için devletin rolünün ön plana çıktığı bir sürece gelindi. Tekrardan özel sektör odaklı yapının, devlet odaklı bir yapıya dönüşüp dönüşmeyeceği sorgulandı. Ama pandeminin ilerleyen safhalarında tam aksine serbest piyasanın güçlenebilmesi adına devletin ne yapması gerektiği noktasına yoğunlaşıldı.”

“Devletler o kadar da güçlü değil… Evet, devletler güçlüdür ama mukayeseli olarak zayıf devletlere göre daha fazla ekonomiye bir katkısı elbette ki  oldu. Ama sürdürülebilir olmayacağı aşikar; devletlerin ekonomide rolünü büyütmenin ekonomiye bir faydası sağlanmayacağı net olarak anlaşıldı.”

“Buna bağlı olarak devletler ne yaptı? O geçiş sürecinde yani ekonominin durduğu süreçte gerekli sübvansiyonları yaparak iş gücünü ayakta tutmak ve pandemi sonrasında işletmelerin tekrardan çarklarını döndürebilecekleri yani ölmeyecekleri düzeyde onları sabit tutabilme noktasında devletlere bir görev biçildi. Bütün devletler buna yoğunlaştı. Özellikle İngiltere, çalışanlara ve işletmelere ciddi katkılar sağlandı. Zaten bu tip ülkeler ekonomik anlamda ‘v’şeklinde eski gelir seviyesine çıkabiliyor.”

“Ama ilaveten başka bişey daha yapıldı: Özellikle Avrupa Birliği’nin üyelerine yaptığı katkılar incelendiğinde şu görülüyor: Yapısal olarak ekonomiyi güçlendirecek hangi hamleleri yapması gerekiyorsa o ülkelerin; o alanlara Avrupa Birliği kaynaklarını kanalize ediyor. Böylece pandemi sonrasında da daha az kırılgan olan ve daha güçlü bir şekilde faaliyetlerin yürütebilecek bir ekonomik ortam yaratılması gözetildi.”

“Tartışmayı sona erdirecek olan da bu yaklaşımdır. Serbest piyasanın daha az kırılgan olmasını sağlayacak daha verimli ve daha rekabetçi olabileceği koşulları yaratılmak üzere pandemiyi bir fırsata dönüştürür. Tamam biz size destek oluyoruz. Ama neye destek oluyoruz? Ekonominizi güçlendirmenize ve bunun içinde örneğin daha fazla teknoloji kullanarak yatırımcının iş dünyasının önündeki engelleri azaltması gibi birtakım yapısal düzenlemeler de var.”

“Bütün Avrupa ülkelerinde bu vardır. Avrupa Birliği e-devleti güçlendirme ye katkı sağladı. Bunun yanı sıra ekonominin kalitesini arttırma, daha sürdürülebilir olmasını sağlamama v.s gibi birtakım noktalarda sisteme yapılması gereken müdahaleleri hızlandırdı. Belki 10 yıl içinde yapılması beklenen şeyler… Bunlar zaten ajandada olan işlerdi. Bunları hızlandırarak pandemi sonrasındaki kalkışı daha olası kılan, daha olması gereken hızda olması gereken bir yapısal yaklaşım içerisine girildi.”

“Bu bizim için de örnek olması gereken bişeydir. Ortaya şu sonuç çıkıyor: İçinde bulunulan bu vahim koşullarda yelkenlerini doğru ayarlayabilen ülkeler güçleniyor, ayağa kalkıyor, ekonomik düzey anlamında eski seviyesine ulaşıyor. Daha da ötesi, ekonomilerini güçlendiriyor.”

“İzleyenlerin daha iyi anlamaları için KKTC örneğinden gidecek olursak, yapısal reform yapmaktır. Pandemi öncesinden başlayan bir ev ödevidir. Her ülke en iyi ekonomiye sahip olsa bile illaki daha iyisi için bir çaba içerisinde olur. Bizim KKTC olarak bir farkımız; gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında onlar ekonomideki kamunun ağırlığını zaten mümkün olduğunca azaltmışlardı. Biz hala daha 80’lern 90’ların modeli ile kamu ağılıklı bir rejimle yola devam ediyoruz. Burada şu sonuç çıkıyor: Eski normali canlandırmak, eski günlerimize dönelim mentalitesi çok vahim. Bunu bekleyerek çok yanlış yapıyoruz. Kilit nokta sürdürülebilirlik noktasıdır. Hem ekonominin önünü daha fazla açan, hem kamunun daha fazla ekonomiye katkı yapacak şekilde kendini düzenlemesi, fonksiyonlarını gözden geçirip, düzenleme denetleme noktasında ön planda olması.”

“Kamu maliyesinin yetersizliği ve eski normali illa ki ayakta tutma… Bizim normalimiz zaten yanlıştı, şimdi yine ısrar edilirse daha da hızlı bir çöküş yaşanacak. Şu anda dip dediğimiz nokta bu değilse daha ne olabilir?”

“Artık Kıbrıs Türk Halkı ve sahip olduğumuz sistem aleni bir şekilde aylık harcamalarını yapamayan, ya Türkiye’nin yardımını bekleyen; veya iç borçlanmayla aylık harcamalarını gerçekleştiren bir yapıya büründü.”

“Burada mevzu şu: Pandemi’nin hemen sonrasında çok güzel bir fırsat doğmuştu. O günlerde özellikle dış talebin azalmasıyla birlikte ekonomide yaşanan kaos, bir biçimde herkesin tedirginlik ortamında devlet tarafından alınabilecek her türlü karara riayet etme, uyumlu davranma gibi bir fedakarlık yapma, bu mücadeleyi birlikte başarma v.s gibi bir takım argümanlar bütün kesimler tarafından gündeme getirilmişti. Tam o aşamada yapılması gereken şey şuydu: Biz daralan dış talebe bağlı olarak azalmış olan ülke gelirleri nispetinde, kamu harcamalarında bir düzenlemeye gidip bu fakirleşmeyi topluma yayacaktık. Ve buna bağlı olarak bu fakirleşme sürecinden hızlıca birlikte çıkacaktık.  Veya eski normalde ısrarcı davranıp zaten azalmış olan ülke gelirlerini tüketimde kullanarak, kamu harcamalarını zapturapt altına almadan aynen devam ettirerek fakirleşmeyi daha da derinleştirip daha uzun vadede ayağa kalkabileceğimiz bir sürece girmiş olacaktık.”

“Devlet, gelire göre devlet politikasını düzenliyoruz gibi bir çıkış yapabilseydi hem kimse buna itiraz etmeyecekti, hem de daha kolay kurtulacaktı, hem sosyal denge sağlanacaktı. Özel sektöre daha fazla katkı olabilecekti. Son derece adil, birlikte fakirleşeceğimiz, birlikte geleceği yeniden inşa edeceğimiz bir yeni durum ortaya çıkmış olacaktı.”

“Ben pandeminin ilk günlerinde Ersin beyden davet alarak kendisini ziyaret edip; anlattım. Tarihi bir aşamadan geçiyorduk, o gün biz yapılması gerekeni yapıp son 10 yıldaki o ataleti de üzerimizden atma fırsatını değerlendirecektik. Ya da daha vahim bir sürece girilecekti. Neticede eski anlayışla hükümet olarak bir karar aldık. Ve şimdi iş, iyice sarpa sarıyor. Kamu tıkandı. Daha vahim bir senaryo, turizm , yüksek öğrenim açılınca, kamunun gelirleri de artacak.  Özel sektöre saldıran ve kendi var olabilmesi için diğer canlıları imha eden bir anlayışla bu işi sürdürmeyi denersek bizim ekonomimiz hiç düzelemeyecek.”

“Doğru alternatifi ortaya koyma meselesi siyasete düşüyor. Türkiye hatalı UBP’de zaten alışılagelmiş politikayı güdüyor. Demek ki diğer partilerden, tamamlayıcısı gibi değil gerçekten değişimi, dönüşümü halka anlatan statükoyla ilişkilerini gözden geçiren, bir gelecek vadeden bir politika bekliyoruz.”

PROGRAMA AŞAĞIDAKİ BAĞLANTI İLE ULAŞABİLİRSİNİZ:

https://www.facebook.com/watch/live/?v=3974043976012960&ref=search

The post “FAKİRLEŞMEYİ TOPLUMA YAYACAK VE BU SÜREÇTEN BİRLİKTE ÇIKACAKTIK. OLMADI!” first appeared on Ve Kıbrıs.