İngiliz siyasi tarihinde en büyük zaferlerden birini kazanan Starmer, iki yıldan kısa bir süre sonra görevden ayrıldı. Son 10 yılda istifa eden altıncı lider oldu . Bu, neredeyse iki yüzyıldır görülen en yüksek siyasi değişim oranı.

Selefleri gibi Starmer da, 2008 mali krizinden bu yana durgunlaşa yaşam standartları konusundaki halk öfkesini dindiremedi ; COVID pandemisi gibi küresel şoklar nedeniyle şişen ulusal borç ise hükümet harcamalarını kısıtladı.

Yasadışı göçle mücadeledeki başarısızlık, derin siyasi bölünmelere de yol açtı.

“İmkansız Makam” gibi kitaplarında İngiltere başbakanlarının kaderlerini inceleyen tarihçi Anthony Seldon, Starmer ve Liz Truss ile Boris Johnson gibi seleflerinin net bir anlatı ortaya koyarak güven ve itimat uyandırmakta başarısız olmalarının ardından Britanya’nın çok derin bir çıkmazda olduğunu söyledi.

Starmer’ın muhtemel halefine atıfta bulunarak Reuters’e şunları söyledi: “Andy Burnham başbakan olarak başarısız olursa, Britanya’nın geleceği karanlık görünecek.”

BİR ZAMANLAR GÜÇ DİREĞİYDİ

Bir zamanlar Britanya, siyasi ve ekonomik istikrarın kalesi olarak görülüyordu; Margaret Thatcher ve Tony Blair gibi liderlere ev sahipliği yapmış, toplam 21 yıllık iktidarları modern Britanya’yı yeniden şekillendirmeye yardımcı olmuştu.

Ancak küresel finans krizi, ekonomik büyümesi için aşırı büyük bir finans sektörüne büyük ölçüde bağımlı olan Britanya’yı ağır şekilde etkiledi; ardından gelen kamu sektörü kemer sıkma politikaları ise ülkeyi bundan sonra olacaklara hazırlıksız bıraktı.

Seçimi tek başına, başka bir partinin desteği olmadan kazanıp tam bir dönem görev yapan son başbakan, 2001-2005 yılları arasında görev yapan Blair’di. Bir zamanlar İngiltere, İtalya’nın sürekli değişen lider kadrosuyla alay ederken, şimdi Giorgia Meloni’ye imrenerek bakıyor. Yaklaşık dört yıldır iktidarda olan Meloni, İtalyan Cumhuriyeti tarihinde en uzun süre görev yapan hükümet başkanı olmaya hazırlanıyor.

Birçok analist, İngiltere’nin istikrarsızlığını 10 yıl önce bu hafta yapılan Avrupa Birliği’nden ayrılmoylaması olan Brexit’e bağlarken , eski Maliye Bakanlığı yetkilisi ve Hükümet Enstitüsü (IfG) düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Jill Rutter, bunun krizle başladığını söyledi.

“Genel olarak, hayatlarımızın ve çocuklarımızın hayatlarının daha iyiye gittiğini göremiyoruz,” dedi. “Ve o zamandan beri her hükümet bunu değiştirmekte yetersiz kaldı.”

2016’da Britanya, AB’den ayrılma yönünde oy kullanarak uzun vadeli dış politika modelini alt üst etti ve bu durum, seçmenlerin AB’de kalma yönünde oy kullandığı İskoçya’daki bağımsızlık hareketini yeniden alevlendirdi.

Ukrayna’nın COVID-19 pandemisine ve Rusya’nın Ukrayna’yı topyekün işgaline verdiği mali yanıt da ulusal borç seviyelerini GSYİH’nin neredeyse %100’üne çıkardı.

Japonya, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa gibi ülkelerin borç/GSYİH oranları daha yüksekken, İngiltere’nin borçlanma maliyetlerinin daha yüksek olmasının nedenlerinden biri de enflasyonun yüksek seyretmesi ve bütçe açığını finanse etmek için yabancı yatırımcılara bağımlılığına ilişkin endişelerdir.

Harcamalara getirilen bu kısıtlama, yaşam standartlarını ciddi şekilde etkiledi.

Asda süpermarket zinciri ve Ekonomi ve İşletme Araştırma Merkezi’nin 2025 verilerine göre, Birleşik Krallık’ta ortalama reel kullanılabilir gelir artarken, en düşük gelirli %40’lık kesimin harcama gücü 2021 yılına göre daha düşüktü.

NEDEN HİÇBİR ŞEY İŞE YARAMIYOR?

Eski hükümet danışmanı Sam Freedman, yakın zamanda yayımlanan “Başarısız Devlet: Hiçbir Şey Neden İşe Yaramaz ve Nasıl Düzeltiriz” adlı kitabında, Britanya’nın aşırı merkeziyetçi olduğunu ve kilit devlet dairelerinin de bu yoğunluğun üstesinden gelmek için çok küçük olduğunu savundu.

Bunun da ötesinde, IfG’den Rutter ve 1983’te parlamentoya giren ve İngiltere’nin en uzun süre görev yapan milletvekillerinden biri olan Roger Gale, İngiliz siyaset kültürünün daha da kötüleştiğini söyledi. Sürekli yayın yapan televizyon kanalları ve sosyal medya, politikacıları hızlı kararlar almaya zorluyor.

Muhafazakar Parti milletvekili Gale, Reuters’e verdiği demeçte hükümetin yavaşlaması gerektiğini söyledi. “Çok fazla yasa çıkarılıyor. Bunların çoğu kötü ve çoğu da kötü hazırlanmış,” dedi.

“Daha olgun bir hükümete ihtiyacımız var.”

Starmer, yükselen elektrik maliyetlerinden yatırım teşvikine, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine ve savunmaya yapılan harcamalara kadar her şeyle nasıl başa çıkacağına dair pek bir planı olmadan hükümete geldiği için eleştirildi.

Kariyer siyasetçisi olan ve son olarak Büyük Manchester Belediye Başkanlığı görevini yürüten rakibi Burnham, birkaç hafta içinde görevi devralabilir ve bir kabine kurup ülke için net bir vizyon ortaya koyması gerekecektir.

2024 seçimlerini Starmer’a kaybeden son Muhafazakar başbakan Rishi Sunak, Burnham’ın bir plana ihtiyacı olduğunu söyledi.

“Bunun olmadan, işlerin neden yolunda gitmediği konusunda endişelenip uykusuz kalan bir başka başbakan haline gelecek,” diye yazdı Sunday Times’da.

(Haber: Kate Holton ve Andrew MacAskill. Editör: Jon Boyle)

The post İNGİLTERE’DEKİ BAŞBAKANLAR NEDEN DEĞİŞİYOR? first appeared on Ve Kıbrıs.