Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13. Zirvesi’nin 29-30 Ekim tarihlerinde Ankara’da yapılması bekleniyor. Türkiye hazırlıklarını sürdürüyor. Resmî açıklamalara göre 29 Ekim’de dışişleri bakanları, 30 Ekim’de ise devlet başkanları toplanacak.

Türk devletleri arasındaki ilişkilerin son dönemde geçirdiği değişim, zirveye kimlerin katılacağı, en az zirvede alınacak kararlar kadar önemli hale getirdi. Özellikle Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılıp katılmayacağı dikkatle izleniyor.

Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının 21 Ekim tarihli açıklamasına göre Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Aliyev’i telefonla arayarak Ankara’daki zirveye davet etti. Aliyev görüşme ve kutlama için teşekkür etti. Ancak yayımlanan açıklamada daveti kabul ettiğine ilişkin açık bir ifade yer almadı. Türk Dışişleri kaynakları Aliyev’in katılımının beklendiğini bildiriyor. Fakat Azerbaycan tarafından henüz kesin bir katılım açıklaması yapılmış değil.

Diplomaside bazen söylenmeyenler de söylenenler kadar önemlidir!

Bir başka dikkat çekici konu da Özbekistan’ın zirvenin ertelenmesini istediğine ilişkin iddialardır. Özbekçe sosyal medya paylaşımlarında gündeme gelen bu iddiayı doğrulayan resmî bir açıklama bulunmuyor. Türkiye’nin zirve hazırlıklarını sürdürmesi de herhangi bir erteleme kararının alınmadığını gösteriyor.

Hazırlıkların ilerletilmesine karşın Ankara zirvesinin nasıl toplanacağı önemli bir mesele haline geldi. Bir zamanlar Türkiye’nin öncülüğünde bütünleşme yolunda ilerlediği düşünülen Türk devletleri, bugün dış politika tercihlerinde giderek farklılaşıyorlar.

Kazakistan ve Özbekistan’ın Rum tarafı ile ilişkilerini geliştirmeleri, Avrupa Birliği ile yakınlaşmaları ve kendi ulusal çıkarlarını önceleyen politikalar izlemeleri bu farklılaşmanın önemli örnekleridir.

Şimdi bu kervana Azerbaycan da katıldı. Azerbaycan ile Türkiye arasındaki ilişkilerde görüş ayrılıkları ve siyasi tartışmalar yaşanıyor. Özellikle Azerbaycan’daki laiklik uygulamaları ve başörtüsü tartışmalarına Türkiye’den gelen müdahaleci açıklamalar, iki ülkenin siyasal yaklaşımlarının her zaman örtüşmediğini gösterdi. Ve gazeteci İsmail Saymaz, Türk kamuoyunu “Azerbaycan bizim Kuzey Kıbrıs’ımız değildir” diye uyarmak zorunda kaldı.

Bütün bunlar Türk Devletleri Teşkilatı’nın geleceği bakımından yeni sorular ortaya çıkarıyor.

Teşkilat, üyelerinin farklı ulusal çıkarlarını ve dış politika tercihlerini uzlaştırabilecek mi? Yoksa Türkiye’nin bölgesel politikalarının diğer Türk devletleri tarafından da benimsenmesi beklentisi, giderek daha büyük bir sorun haline mi gelecek?

Ankara Zirvesi bu soruları tam olarak yanıtlamayacaktır ama zirveye katılım düzeyi, liderlerin vereceği mesajlar ve yayımlanacak ortak bildiri, teşkilatın bugünkü durumunu anlamamız bakımından önemli ipuçları verecektir.

Önce kimlerin geleceğini göreceğiz. Sonra da gelenlerin ne söyleyeceğine bakacağız. Belki de asıl önemlisi, kimlerin gelmediği ve neden gelmediği olacak!